Güneş enerjili sebze meyve kurutma sandığı

[Serpent]

Güneş enerjili kurutma sandığımı % 99 oranında tamamladık.

Bana bu konuda en çok yardımı yapan ve bu imalatın nededeyse tüm ustalık işlerini yapan genç arkadaşım Aydın'a binlerce teşekkür.

İmalatın sadece boyası kaldı. Tüm imalat güneş ışınlarını emmesi bakımından siyaha boyanacak. Bu nedenle %99 diyorum.

Sandık esas itibariyle 13 mm ve 8 mm kalınlığında kontraplaktan yapıldı. İç izolasyonu alüminyum folyolu radyatör arkalığı sünger. Siyah renkli güneş absorberi siyah renkli alüminyum sinek telinin çok katlı olarak yerleştirilmesiyle yapıldı. Güneş panelinin ön yüzü 3mm kalınlığında akrilik şeffaf levha. İskelet ise çam ağacı. Tepsilerin çerçevesi çam ahşap tabanları paslanmaz çelik ince gözlü hasır.

[Serpent]

Güneş enerjili sebze meyve kurutucumuzun ana ölçülerini de verelim.

Güneş panelinin yatayla yaptığı açı: 30 derece

Güneş paneli ölçüleri: Derinlik 15 cm. Genişlik 45 cm. Uzunluk 129 cm. Uzunluk alt kısımda 155 cm.

Kurutma odası: Ana yükseklik (çatı hariç) 60 cm. Derinlik 30 cm. Genişlik 45 cm (Güneş paneliyle aynı genişlikte).

Kurutma tepsileri 8 Adet: 25 x40 cm.

Yapacağınız imalata göre yukarıdaki ölçüler mm veya cm bazında değişiklik gösterebilir. Bu nedenle tüm ölçülerin doğruluğunu teyit etmek imalatı yapmak isteyenlerin sorumluluğundadır.

Selamlar, saygılar..

[Serpent]

Arkadaşlar,

Ben güneş enerjili meyve ve sebze kurutma sandığımı yaparken aşağıdaki iki makaleden yararlandım. Bunlar İngilizce. İlgilenen arkadaşlar bakabilirler. Ben makalede verilen ölçüleri yaklaşık dörtte bir oranında küçülttüm. Bununla beraber, makalede verilen ölçülendirme kriterlerine de sadık kaldım. Küçük yaptım; çünkü Ankara’da imal edip bahçeme taşıma derdi çıkacaktı.

Bu makalelerden ilki 1997 tarihli, ikincisi bu tasarımın performansının artırılmasıyla ilgili ve 1999 tarihli. Aslında bu tasarım Appalachian Mountain State University’nin tasarımını modifiye eden Richard Komp isimli birinin tasarımını esas alıyor.

Birinci makaleyi okursanız fotoğraflarda gösterilen sandığın güneş panelinin yatayla yaptığı açı 36 derece, buna mukabil verilen ölçülerde bu açı 26 derece. Yazar bunu da belirtiyor. Anladığım kadarıyla önce ilk ölçüye göre yapmış ama sonra bulunduğu yer için optimum açının 26 derece olduğuna hükmetmiş.

Ben makalede verilen bilgilere göre bu açının ankara için 30 derece olacağını anlıyorum. Bu açının ülkemizin en güneyi için 26 derece ve en kuzeyi için 33 derece civarında olması gerekiyor. Daha doğrusu bulunduğunuz Kuzey enleminin 10 derece eksiği yapmanız isteniyor.

İki makaleye de aşağıdaki linkden ulaşabilirsiniz. Makaleler arka arkaya verilmiş durumda. Ben bunları satır satır okuyup anladıktan sonra imalatımı yaptım.

Yapmak isteyenlere kolay gelsin diyorum.

http://www.rivendellvillage.org/Solar_Food_Dryer.pdf


Selamlar, iyi çalışmalar..

[Serpent]

Bir çok arkadaşımız haklı olarak kurutma yaparken gerçekleşecek vitamin kayıplarıyla ilgili endişelerini dile getiriyor.

Gıdalar işlendiği zaman kaçınılmaz olarak vitamin kayıpları olur. Hatta dilimlediğiniz elmayı yemek için çok bekletirseniz oksidasyon nedeniyle özellikle C vitamininin büyük bir bölümünü kaybedecektir.

Keza pişirme gibi işlemler de vitamin kaybına sebep olur. Arkadaşlarımızın salça yaparkenki vitamin kaybından pek endişe duymayıp, kurutmayla ilgili kayıpları önemsemeleri ise ilginç bir durum.

Kurutma teknikleri içinde en çok vitamin kaybına ise sanılanın aksine doğrudan güneşte kurutmanın sebep olduğu pek çok kaynakta belirtiliyor. Vitamin kayıplarını önlemek için sıcak ortamda, ama doğrudan güneş almayan bir şekilde kurutma tavsiye ediliyor. Doğrudan güneşte kurutma, özellikle C vitamini kaybına sebep oluyor.

Yukarıdaki mesajlarımın birinde de belirttiğim gibi kükürtleme C ve A vitaminini koruyor, ama B1 vitaminini öldürüyor. Sıcak suya daldırma ise C vitaminini öldürüyor. Diğer bazı soslar pek çok vitaminin korunmasına yardımcı olabiliyor.

Sonuç: Ben doğrudan güneşte kurutuyor ve vitaminleri en yüksek seviyede koruyorum yaklaşımı muhtemelen pek doğru değil.

Bu bilgileri de paylaşayım istedim.

Selamlar..

[üzüm]

Sayın Serpent,

Güneş enerjili kurutma sandığınızla ilgili bilgileri paylaştığınız için teşekkür ederim.

Hem kontrol etmek hem de kullanılmadığı zaman böcek girişini engellemek için alt havalandırma yerleri için de kapak yaptırdığınızı umarım. (Fotoğraflarda belli olmuyor. )

Tepsilerin tabanları için ince gözlü hasır kullandığınızdan bahsetmişsiniz; aralığını vermemişsiniz. Kurutma yönteminden dolayı olabildiğince geniş aralıklı hasır tel kullanmak gerekiyor.

Güzel ve başarılı sonuçlar alacağınızı tahmin ediyorum. Umarım kurutma sonuçlarını da bizimle paylaşırsınız.

Biraz ek bilgi ekleyeyim:

Appalachian kurutma kasaları altdan hava girişli kurutma sisteminin güzel ve başarılı bir örneği. Diğer bir sistemde üsten hava girişli olanlar. (İlgilenenlerin bu makaleyi okumasını tavsiye ederim. Bu videoda son iki örnekde üsten hava girişli kurutma sistemi anlatılıyor.)

Birde düzeltme yapayım :

Orijinal Mesaj Sahibi Serpent

...
Kurutma teknikleri içinde en çok vitamin kaybına ise sanılanın aksine doğrudan güneşte kurutmanın sebep olduğu pek çok kaynakta belirtiliyor. Vitamin kayıplarını önlemek için sıcak ortamda, ama doğrudan güneş almayan bir şekilde kurutma tavsiye ediliyor. Doğrudan güneşte kurutma, özellikle C vitamini kaybına sebep oluyor.
...

C vitamini kaybı bildiğim kadarıyla güneşte kurutmayla alakalı değil; kurutma süresi ile ilişkilidir. Bir bölgede güneşte 6 saatde kuruyan bir sebze bir başka bölgede kurutma kabininde 6 saatde kuruyorsa ikisininde de C vitamin kaybı aynı olur.

[Serpent]

Sayın üzüm,

İlginize teşekkürler.

Benim kullandığım paslanmaz çelik hasırın göz açıklığı yaklaşık 5 mm civarında. Ben bu hasırı alırken göz kararı uygun bulduğum için aldım.

Kapaklar konusuna gelince: Hem alttan hava alış kapağı hem de üst havalandırma kapakları alüminyum sinek teli ile kaplı. Dolayısıyla böcek girmesini önlemiş durumdayız. Ayrıca bu kapakların yana sürgülü debi ayar kapakları var. Kapaklar açıkken deldiğimiz delikler üst üste geliyor ve havalandırma gerçekleşiyor. Kapatmak isterseniz (sandık içindeki sıcaklığı artırma amaçlı) sürgüyü biraz daha kaydırarak delikleri kapatabiliyorsunuz. Veya ikisi arası bir konuma getirebiliyorsunuz.

Aslında sandığın iş göreceğinden çok ümitli olduğum için biraz ilave malzeme alarak ikinci sandığı da tamamladım. Birisinin boyası da bitti, ikincisi boyanacak.

Selamlar, saygılar..

[Serpent]

Orijinal Mesaj Sahibi üzüm

.... Bu videoda son iki örnekde üsten hava girişli kurutma sistemi anlatılıyor.)

...

Bu linkte verilen videoya şöyle bir göz atmıştım. Bugün ise çok daha dikkatli bir şekilde inceledim. Videoda gösterilen son iki sandık sıcak havayı üstten alıyor.

Bir şey ve onun aksi aynı zamanda doğru olamaz.

Ya benim ve bir kısım insanların yaptığı gibi sıcak havanın yükselmesi nedeniyle sıcak hava kurutma sandığına alttan girmeli ya da videoda gösterildiği şekilde üstten girmeli. Bunların her ikisi de aynı zamanda doğru olamaz.

Videoda yapanın ifadesine göre ve keza yazılan görüşlerde üstten giren sıcak hava üstteki gıdanın nemini alıyor ve ağırlaştığı için alt raflardakileri de kurutmak üzere aşağıya çöküyor.

Ancak bu bilgi fiziğe aykırı. Nemli havanın yoğunluğu kuru havadan düşüktür ve yükselme eğilimi gösterir. Aksi takdirde dünya yüzeyinde yağmur diye bir olgu olmazdı. Güneşin verdiği enerjiyle okyanuslardan su buharlaşır ve hava nemli bir hal alır. Nemli havanın yoğunluğu daha düşük olduğu için yükselir ve bulutları oluşturur. Ne zamanki atmosferin soğuması nedeniyle hava yüksek nemi kaldıramaz ve su buharı tekrar yoğunlaşarak yeryüzüne düşer.

Bu kişilerin yaptıkları kurutucular muhtemelen iş görüyordur. Ancak düşündükleri mekanizmayla değil, kapalı bir sandığın güneşten aldığı enerjiyle içinin ısınması yoluyla kurutma yapıyordur.

Yine muhalefet etmiş gibi oldum. Ama 'nemli hava ağırlaşır ve aşağıya çöker' yanlışını görünce dayanamadım.

[üzüm]

Orijinal Mesaj Sahibi üzüm

...
Appalachian kurutma kasaları altdan hava girişli kurutma sisteminin güzel ve başarılı bir örneği. Diğer bir sistemde üsten hava girişli olanlar. (İlgilenenlerin bu makaleyi okumasını tavsiye ederim. Bu videoda son iki örnekde üsten hava girişli kurutma sistemi anlatılıyor.)
...

Sayın Serpent,

Altdan hava girişli kurutma sistemleri ile üsten hava girişli kurutma sistemlerinin kurutma prensipleri birbirinden farklı. Makalede bu konu hakkında açıklayıcı bilgi var. (Zaman bulduğumda çevirip ekleyeceğim. )

[Serpent]

Sayın üzüm,

İlginize teşekkürler.

Makaleyi okumuştum, ama sizin çevirme konusunu gündeme getirmeniz nedeniyle bir kere daha okudum ve görüşlerimi yazmak istedim.

Makalede nemli ve serinleyen havanın aşağıya çökeceği söyleniyor. Bu nemli hava için yanlış, serinleyen hava için doğru. Videolarda aparatı yapan nemli havanın daha ağır olduğunu ve aşağıya çökeceğini söylüyor ki bu tümüyle yanlış. Makalede altta biriken serin havanın tahliyesinin ve bunun bir bacadan atılmasının önemli olduğunu söyleniyor.

Nitekim bir çok makalede bu tür aparatlar için “forced ventilation” yani bir küçük pervane ile soğuyan nemli havanın boşaltılması öngörülmüş.

Appalachian University makalelerinde kurutma odası sıcaklıkları ile ilgili önemli bilgiler var. Odanın alt kısımlarında sıcaklıklar yüksek, üst kısımlarında ise düşük olarak ölçülmüş. Bu gayet doğal; sıcak hava yiyeceğin nemini alırken suyu buharlaştırabilmek için enerjisinin önemli bir bölümünü harcar, dolayısıyla soğur. Bu nemli ve soğuyan havanın atılması önemli bir konu haline gelir. Bunun için hem alt hem de üst havalandırma kapaklarını açarsanız yiyecekler arasından geçen havanın akım hızını artırırsınız. Ancak bu defa güneş paneli bu çok giren havayı yeterince ısıtmakta zorlanır. İşte bu nedenlerle güneş paneli ile kurutma odası boyutlarının bir biriyle uyumlu olması gerekiyor.

Nemli havanın ortamdan atılması önemli bir konu. Videolarda gösterilen sandıklarda hem ısınmış hem de aşırı nemli havanın kurutma odasının üstünde bir blok olarak yığılıp kalacağını düşünüyorum. Bu şekliyle iyice ısınan hava nedeniyle üst rafların hızlı bir şekilde kurutulabileceğini ve alt rafların yeterince kurutulamayacağını düşünüyorum.

Her ne kadar kurutma şartlarını bilmiyorsak da son videodaki kişi eriklerin 3 günde kurutulabildiğini söylüyor. Bence bu uzun bir süre.

Buradaki tartışmanın kim haklı tartışması olmadığını biliyorum. Tartışarak daha iyi sonuçlar alma gayreti içindeyiz. Ancak şunu tekrar vurgulamam da yarar var. Aynı sıcaklıktaki nemli ve kuru havanın yoğunlukları karşılaştırıldığında; nemli havanın yoğunluğu kuru havadan daha düşüktür. Hatta araştırıp bulabilirim, sözgelimi 60 drecede % 30 nispi nemli (relative humiditi) havanın yoğunluğu kaç derecede % 70 nispi nemli havanın yoğunluğuna eşittir. Beklenmelidir ki nemli hava daha düşük sıcaklık değerlerine sahip olmalıdır. Rakamları öylesine verdim. Bu hesap bütün nem oranları ve sıcaklıklar için yapılabilir.

Eğer makaleyi benim için çevirmeyi düşünüyorsanız buna gerek olmadığını ilginize teşekkür ederek söyleyeyim.

Selamlar, iyi çalışmalar..

Not: Bu arada, sandıklarımı (iki adet) tamamladım ama mevsim itibariyle deneyemedim. Yaz gelince kendi sebzelerim üzerinde bir deneme yapacağım. Sonuçları elbette ki yayınlamayı düşünüyorum.

Tekrar selamlar..