Kocakarı ilaçları üzerine...

[malina]

Bitkisel ilaçlarla ilgili Yasal Durum:

Tıbbi bitkiler yalnızca terapötik ajan gibi doğrudan kullanıldığında değil, farmakolojik araştırmalar ve ilaç geliştirme için önemlidir. Yüzyıllardır bitkisel ilaçlar kullanılmasına karşın nispeten az sayıda bitki türü için gerekli tıbbi çalışmalar yapılmıştır. Güvenirlilik ve etkinlik verileri çok az sayıda bitki, bunların özleri ve aktif içerikleri için elde edilebilir. Yasal durum ülkeden ülkeye değişiklik gösterir. Ancak unutulmamalıdır ki bir maddenin ilaç olarak kabul edilebilmesi ve ruhsatlandırılabilmesi için geçmesi gereken pek çok bilimsel araştırma süreci bulunmaktadır.

Dünya Sağlık Meclisi (World Health Assembly) hala gelişmiş bir çok ülkede geleneksel tıbba toplumun büyük bölümü tarafından bel bağlanılması ve geleneksel uygulamaları kullananlar ile sunulan işgücünün birincil sağlık hizmetleri için önemli bir potansiyel kaynak olduğu gerçeğine dikkat çekilmesine dair kararları benimsedi. 1978 Alma-Ata Bildirisi'nde ulusal ilaç politikaları ve düzenlemeleri içerisine denenmiş geleneksel şifa verici yöntemlerin dahil edilmesi tavsiye edildi.

2002 Mart ayında Bitkisel ilaçların Uyumu için Batı Pasifik Bölgesel Forumu başladığından beri, Avustralya, Çin, Hong Kong (Çin), Japonya, Kore Cumhuriyeti, Singapur ve Vietnam'daki ilaç düzenleyici otoriteler, bitkisel ilaçlarla ilgili işbirliğini güçlendirmeyi amaçlayan bu forumu uygulamaktadır. Forumun rolü, bitkisel ilacın güvenirlilik, etkinlik ve kalitesiyle ilgili teknik konularda ortak alanları belirlemek ve geliştirmektir.

Uzman gruplar
1- Terminoloji,
2- Monografın test metodları,
3- Kimyasal referans standartlar ve tıbbi bitki materyalleri hakkında referans,
4- Analitik olarak geçerlilik yöntemlerinin listesi ve
5- Bitkisel ilaçların kontaminasyonuna ait genel testlerle ilgili bilgi konularında yeni düzenlemeler yapmışlardır.

ABD'nde bitkiler gıda katkı maddeleri olarak ele alınmakta ve 1994'de Dietary
Supplement Health and Education Act (DSHEA) tarafından belirtilen düzenlemeye tabi tutulmaktadır. ABD'nde bitkisel ürünler için etki saptama, güvenlik, pazarlama sonrası izleme dönemlerinde geçerli süreç farmasötik
ilaçlardan çok farklı ve serbest bir yapıya sahiptir.

Dünyadaki 70 ülkede bitkisel ilaçlar için ulusal düzenlemeler yapılmıştır, ancak tıbbi bitkilerin yasal kontrolü varolan yapısal model etrafında geliştirilememiştir. Bu, bitkisel ürün ya da bitkilerin farklı ülkelerde farklı tanımlanması ve izin, dağıtım, imali ve ticaretine gelindiğinde zıt yaklaşımları
benimsemelerinden kaynaklanır. Çin, Kore Cumhuriyeti ve Vietnam geleneksel tıbbı kendi saşlık sistemlerine tümüyle entegre etmişlerdir).

Bitkisel İlaçlarla İlgili Ülkemizde Yasal Durum:

27 Mayıs 2004 tarihli resmi gazetede yayımlanarak yürürlüşe giren 5179 numaralı "Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Deşiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun" ile Türkiye'de süpermarket ve aktarlarda satılan bitkisel ilaçlar artık yalnızca eczanelerde satılacak. Bu preparatların ruhsatlandırılması, Tarım ve Köy işleri Bakanlığı'nda Sağlık Bakanlığı'na devredildi. SB ilaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü, diğer ilaçlarla ilgili yönetmelik, genelge ve denetimleri bu ilaçlar için de uygulayacak.

Sonuç olarak bitkilerle tedavi, tüm dünyada ve ülkemizde yaygın olarak kullanılması ancak bilinenin-inanılanın aksine pek çok sağlık sorununa da yol açabilmesi nedeniyle sağlık profesyonellerinin üzerinde önemle durması gereken bir konudur. Pek çok kişi ismini dahi bilmediği bitki karışımları satın alabilmekte ve gelişi güzel dozlarda kullanabilmektedir.

Ülkemizde bireylerin sağlıkla ilgili konularda bilgi düzeyleri eşitimli gruplarda bile oldukça düşüktür. Bu nedenle, halka yönelik sağlık eğitimindeki yeri ve önemi göz önünde bulundurulduğunda, bunlara ek olarak sağlık sorunu ile karşılaştığında bireylerin ilk başvuru yeri olan birinci basamak çalışanlarının bu konuda daha da duyarlı olması beklenmektedir. Bu noktada; öncelikle bireylerin sağlık ve hastalık kavramlarına bakışı, hastalıklara karşı tutum ve davranışları, hangi durumlarda ve hangi sağlık kurumlarına başvurdukları bilinmelidir. Ayrıca hangi geleneksel tedavi yaklaşımlarının bilinçdışı uygulandığı da kayıt edilmelidir.

İkinci aşamada ise konu ile ilgili (özellikle yukarıda belirtilen bitkisel tedavi yöntemleri konusundaki, bitkisel ise iyidir, zararı yoktur vb.) yanlış inanışların doğru bilgilerle değiştirilmesi süreci başlatılmalıdır. Bu aşamada sağlık hizmeti sunan ekibin birlikte hareket etmeli, toplumun katkı ve katılımını da sağlamalıdır.

Üçüncü ve son aşamada ise bu müdahalenin tutum ve davranışlara olan
etkisi ölçülmelidir. Unutulmamalıdır ki geleneksel yaygın yanlış uygulamaların
değiştirilmesi yasal- ekonomik- toplumsal olarak desteklenebilir ise zaman içerisinde etkin-sistematik-sürekli eğitimler ile değiştirilebilir.


Dr. Özlem Şarışen, Dr. Deniz Çalışkan

http://www.ttb.org.tr/STED/sted0805/titoterapi.pdf

[malina]

Anadolu Üniversitesi (AÜ) Eczacılık Fakültesi Farmakognozi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Neşe Kırımer, bitkisel tedavilerin modern tıbbın yerine konulmaması gerektiğini söyledi. Prof. Dr. Kırımer, AA muhabirine yaptığı açıklamada, modern ilacın ve kimyasal ilaç hammaddelerinin hızlı gelişiminin gelişmiş toplumlarda bitkisel ilaçla tedaviyi ikinci plana ittiğini kaydetti.

Dünya Sağlık Örgütünün rakamlarının dünya nüfusunun yüzde 80'inin bitkisel tedaviyi de kapsayan geleneksel tıp sistemleriyle tedavi olduğunu gösterdiğini dile getiren Prof. Dr. Kırımer, şöyle konuştu: ''Günümüzde başta Almanya olmak üzere birçok Avrupa ülkesi ile ABD'de bitkisel ilaçlara olan ilgi yeniden arttı. Bence bu ilginin nedeni doğala dönüş çabalarıdır. Bu ülkelerde pek çok bitkisel ilaç ya doğrudan toz edilmiş bitki ya da tablet ve kapsüller gibi ilaç formlarında prospektüsü, kutusuyla eczanelerde yer alıyor. Bu şekilde kalitesi konusunda hiçbir sorun kalmıyor ve güvenle kullanılıyor, reçetelere yazılıyor.''

Prof. Dr. Neşe Kırımer, bitkilerin gerçekten tedavi edebilir ve koruyucu özelliği bulunduğuna işaret ederek, doktorun tavsiye ettiği ve eczanelerden alınan pek çok ilacın bitkisel kökenli olduğunu söyledi.

Bitki doğru teşhis edilmelidir

Bunların ilaç formunda bulunduğu için bitkisel olduğu bilinmeden kullanıldığını anlatan Prof. Dr. Kırımer, bitkisel ürünlerin kullanımında dikkat edilmesi gereken konuları şöyle sıraladı:

''Eğer doğrudan bitkiyi alıp kullanacaksak önce bitki doğru teşhis edilmiş olmalı. Toplama, kurutulma, saklanma aşamalarında ilgili kurallara uygun davranılmış olmalı. Uygun koşullarda dahi bir yıldan fazla saklanmamalı.

Bunlara dikkat edilmişse bitki kullanılabilecek özellikte olabilir. Bu özellikleri taşıyıp taşımadığını, ancak bir eczacı söyleyebilir. Çünkü, eczacılık eğitimi boyunca farmakognozi adını taşıyan ve bu konuları içeren ders, iki yıl süreyle teorik ve pratik olarak yoğun biçimde eczacıya öğretilmektedir. Bitkisel ürünlerin uzmana danışılmadan kullanılması durumunda zararlı etkileri görülebilir.''

Prof. Dr. Kırımer, her bitkinin mutlaka bir tedavi değeri bulunduğu yönündeki yaklaşımın son derece hatalı olduğuna dikkati çekerek, birbirine benzeyen iki bitkiden birinin şifalı, diğerinin zehirli olabileceğini kaydetti.

Doğru ve kaliteli bitki toplanmalıdır

Yaklaşık 11 bin çeşit bitki çeşidini barındıran Türkiye'nin bu yönüyle zengin bir ülke olduğunu ifade eden Prof. Dr. Kırımer, ''Bunların içinde pek çok tıbbi bitki var, ancak doğru bitkinin toplanması ve kaliteli olarak hazırlanıp saklanması çok önemli. Çevre kirliliği açısından yol kenarlarından ve sanayi bölgeleri yakınlarından bitki toplanmamalıdır'' diye konuştu.

Prof. Dr. Kırımer, bitkisel tedavinin alternatif tedavi sistemi olduğuna işaret ederek, şunları söyledi: ''Bunlar güvenilir materyal ve bilgiyle kullanılmalıdır. Bitkisel tedaviler modern tedavinin yerine konulmamalıdır. Bitkisel ilaçların uzman kişiye danışılmadan kullanılması ya da kalitesiz ürünler kullanılması durumunda etki beklenemez. Hatta zararlı etkiler görülebilir. Kullanılan diğer ilaçlarla istenmeyen etkileşimler olabilir.''



Prof.Dr. Neşe Kırımer
KAYNAK: AA

www.tamtip.com