Ihlamur (Tilia)

[CornusMas]

Sayın Atamaca sorularınıza yanıt vermeye çalışayım

Çiçek açmayan Ihlamur ağacına aşılama yapılarak durum düzeltilebilir mi? Evetse aşılamayı ben (amatör biri olarak) yapabilirmiyim, yoksa bir uzman mı gerekir?

Bunu daha önce bu forumda yazmıştım. Tüm ıhlamur türleri çiçek açar ancak çiçeklenme pek çok faktöre bağlı karmaşık bir süreçtir. Ayrıca türlerin ihtiyaçları da birbirinden farklıdır. Ağacı kendi kendine bırakırsanız bir süre sonra çiçek verecektir. Naçizane iki önerim olacak:

1- Kişisel gözlemlerime göre ıhlamurlar budandıktan sonra oluşturdukları genç sürgünlerde çiçek vermiyor ya da az veriyorlar. Bu nedenle ağacınızda sert budama yaptıysanız bir süre yeni dalların gelişmesi için ağaca zaman verin.

2- Toprak yapınız uygun değilse, ağacınız topraktan özellikle Fosfor elementini alamıyorsa çiçeklenme az olabilir ya da olmayabilir. Ancak bu hemen toprağa fosfor içerikli gübre vermeniz anlamına gelmez. Öncelikle toprağınızı analiz ettirmeli, hem PH (asitlik derecesi) hem de toprakta eksik/fazla olan mineralleri öğrenmelisiniz. Örneğin Türkiye'de yaygın bir tür olan Gümüşi ıhlamur (Tilia tomentosa) hafif asidik ya da nötral toprakları sever (PH 6.7 - 7.2). Toprağınızın PH değeri bu aralıklar dışındaysa ıhlamurunuz ihtiyaç duyduğu besin maddeleri toprakta olsa bile onları alamaz. Organik gübrelerle ağacınızın taç iz düşümünü (dalların uç noktasından yere indireceğiniz dikmelerin ağaç gövdesi etrafında oluşturduğu alan) gübreleyip toprak kalitesini artırmayı deneyebilirsiniz. Kimyasal gübreler kontrollsüz şekilde kullanıldıklarında bitkiye ve çevreye zarar verir. Organik, doğal gübreler kullanın. İyi yanmış (güneşte en az bir yaz bekletilmiş) çiftlik gübresi, solucan gübresi...vb gibi. Ayrıca ıhlamur güneş sever. Çok gölgede kalıyor olması da çiçeklenmeyi kısıtlar.

Bence herhangi bir aşılama işlemine gerek yok. Yine de istiyorsanız Youtube'da bu konuda bolca video var. İnceleyip aşıyı kendiniz de yapabilirsiniz. Zor bir işlem değildir. Ancak acemi olduğunuz dönemde yapacağınız aşıların tutmama ihtimali yüksek. Bu durumda yaptığınız aşı türüne göre ağacınızdan çok önemli bir parçayı kaybedeceksiniz. Bunu göze alıyorsanız neden olmasın. Ama tekrar ediyorum, bence aşı yapmanıza gerek yok.

Bu ağaçlar kökten inanılmaz sürgün veriyor, bunları yok etmek mi gerekiyor? Eğer öyleyse bunlar nasıl yok edilir? Makasla kesiyorum ertesi sene 10 mislisi çıkıyor, her geçen gün daha da sert çıkıyorlar.

Ihlamur kök sürgünü veren bir türdür. Ana bitkinin iyi gelişmesi için ve ıhlamur çalılığı yaratmak istemiyorsanız evet kök sürgünlerini keserek temizlemelisiniz. Ihlamurun kök sürgünü vermesini engellemek için yapabileceğiniz çok fazla şey yok. Ben ıhlamur kök sürgünlerini ıhlamur fidanı üretmek için kullanıyorum. Sizde bu sürgünleri bir parça kök ile birlikte çıkarıp yeni ıhlamur fidanları elde edebilirsiniz. Ağacınız küçükse, kök yapısı yeterince büyük değilse bu işlem ağacınıza zarar verir. Yapacaksanız dikkatli olun.

Dip sürgününü azaltmanın bir yolu da malçlama yapmaktır. Sert, organik ya da inorganik materyallerle ağacınızın kök çevresini 8-10cm derinlikte olacak şekilde kaplayın. Bu işleme malçlama denir. Malçlamanın dip sürgünlerini azaltmanın yanında başka pek çok faydası vardır. Ayrıca son derece dekoratif görünür. Büyük yapı marketlerin bahçe bölümlerinde büyük torbalarda (20-25 litre) satılan çam kabuklarından birkaç torba alıp ağacınızın kök çevresini bu malzemeyle kaplayın (malçlayın). Yine de bu işlem kesin bir çözüm değildir. Olsun, yılda bir, bir miktar dip sürgünü temizlemek o kadar zor bir iş olmasa gerek

Bir kaç sene önce komşulardan biri kimseye sormadan danışmadan bahçenin ortasına bir Ceviz ağacı ekti. Ihlamur'a zararı varmıdır? Çok kişi cevizi kaldırın burdan tüm bitkilere zararı olur diyor, ne yapmalıyım? Kocaman ağaç oldu bile, hatta geçen sene 5-6 tane de yemiş verdi.

Bazı bitkiler birbirleriyle çok iyi anlaşırken (companion plants) bazılarının bir arada yaşaması zordur. Öncelikle, ağaçlarınız birbirine çok yakınsa hem topraktaki besin ve su, hem de güneş ışığı için birbirleriyle yarışacaklardır. Dikkatli bir budama yapmaz, büyümelerini kontrol etmezseniz sağlıksız gelişebilirler. Ağaçlarınız arasındaki mesafe ne kadar? Hem ıhlamur hem de ceviz oldukça büyük olabilen ağaçlar. Aralarında en az 7-8m mesafe olması iyi olur. Ayrıca ceviz "Allelopatik" bir bitkidir. Yani köklerinden ve diğer dokularından başka bitkilerin gelişmesini engelleyici kimyasallar salgılar. Bu ceviz ağacının yakınındaki bitkilerin gelişimini inhibe ederek cevizin gelişimi için avantaj sağlar. Ancak bu etki çok güçlü değil. Bu nedenle ceviz ağacınızın bahçenize önemli bir zararı olacağını düşünmüyorum. Allelopatik etkisinden daha çok altındaki bitkilerin güneşini keserek büyümelerine etkisi daha fazla olacaktır.

Resim lazımsa çekip ekleyeyim.

Şu an yapraksız dönemdeyiz. Bu nedenle ıhlamurlarınızın türlerini resimlerden belirlemek zor olacaktır. Yapraklar geliştikten sonra, mayıs haziran gibi, ağacın uzaktan profili, gövdenin yakından (gövde çatlaklarının görülebileceği kadar yakından makro), dalların ve tomurcukların yakından görünümü, yaprakların alt ve üst yüzeylerinin görünümünü fotoğraflayıp gönderirseniz ağaçlarınızın türünü belirleyip ihtiyaç duyabilecekleri şeyleri daha net söyleyebiliriz.

[Atacama]

Sayın Cornusbas, cevabınız için çok teşekkür ederim.

Bizim bahçemiz büyük değil, küçük bir apartman bahçesi. Ağaçlarımızın arasında maalesef 7-8 m mesafe yok. Ve ceviz tüm diğer ağaçların üstüne kadar uzadı. Henüz genç olduğundan dalları ince ama çabuk büyüyor. 2 Ihlamurun yaprakları açtığında bahçenin o tarafı tamamen güneşsiz kalıyor. Ceviz büyüdüğünde ıhlamurlar ve orada güller var, 1 adet Begonya ekmiştim, o inşallah büyüyecek diye umuyorum ve bu sene 1 adet Manolya ağacı ekmek istiyorum ama bahçe küçük ve ceviz tam ortada, dolayısıyla hiç biri güneş alamayacak. Şayet ceviz güneşsiz bırakarak Ihlamurları ve diğerlerini öldürecekse o zaman doğaya teslim mi olayım yoksa ceviz büyümeden tercihi Ihlamurlardan ve diğerlerinden yana kullanıp cevizi feda mı etmeliyim? Siz ne yapardınız?

Ve evet Ihlamurları ben evvelki sene sonu (yani 1,5 sene önce) budattım. Oldukça fazla budattım ama geçen sene yaprak açtı. Aslında budatmamın en önemli sebebi boyu çok uzamıştı, çiçek açsaydı hiç biirmiz ulaşamazdık ayrıca yapraklar tamamen kuru, cansız ölü gibiydiler ve üstleri adeta yapışkan bir maddeyle kaplıydı. Bu sene nasıl çıkacaklar merak ediyorum.

Bu arada cevizin bir kötü yanı daha var ana cevizden yaklaşık 1,5 m öteden bir sürgün verdi geçen sene ve ben ona kıydım. En büyük korkum başka taraflardan da sürgünler vermesi.

Bu arada Ihlamur sürgünlerine çamaşır suyu dökerek yok edebilirmiyim. Bu ana ağaca zarar verir mi? Sürgünlerin görünen kısımlarını kesmek sorun değil, o bana zahmet vermiyor zaten fakat ağaç gövdesinin etrafındaki toprak adeta çelik ağlarla örülmüş gibi oldu, toprağı kazmak bile mümkün değil. ve her yöne dal budak sarıyor. Bahsettiğim güllerime, Gardenya'ma ve şayet Manolya ağacı ekersem toprağın altından yürüyen bu sürgünler onlara zarar verir mi?

Tekrar teşekkür ederim.

Zamanında pek düşünmeden her daire kendi arzu ettiği ağacı ekmiş. Şu küçücük alanda bahsi geçen 2 Ihlamur ve 1 Ceviz ağacı haricinde 1 ufak çam, 1 erik, 1 Bardak eriği, 1 İncir (duvar dibinde), 1 Karayemiş, 1 de hiç kimsenin ne olduğunu bilmediği bir ağaç var. Ayrıca 1 adet Zakkum ve benim ektiğim güller vs. var. (En azından mesafeleri görürsünüz diye bir kaç resim koymak istedim ama beceremedim)

[CornusMas]

Sayın Atacama, evet maalesef bahçeniz saydığınız kadar ağacın sağlıklı şekilde yetişmesi için küçük kalıyor.

Şayet ceviz güneşsiz bırakarak Ihlamurları ve diğerlerini öldürecekse o zaman doğaya teslim mi olayım yoksa ceviz büyümeden tercihi Ihlamurlardan ve diğerlerinden yana kullanıp cevizi feda mı etmeliyim? Siz ne yapardınız?

Gönderdiğiniz resimlerden gördüğüm kadarıyla ıhlamur ağaçlarınızdan biri, zakkuma ve giriş kapısına yakın olan vazgeçilemeyecek kadar büyük. Ben olsam onu kesinlikle korumaya çalışırdım.

Ceviz çok kötü bir konumda. Ya iki ıhlamur ve çam ağacından vazgeçeceksiniz ve sadece ceviz kalacak ya da cevizden vazgeçeceksiniz. Ben olsam cevizi bir an önce oradan alırdım. Ağaçlarınız ceviz tarafından bastırılıp öldürülemeyecek kadar büyük. Ancak bu kadar çok ağaç, bu kadar dar alanda çok sağlıklı gelişemez.

Aşağıya apartmana doğru konumlanan ve daha küçük olan ikinci ıhlamurunuzun budanma şekli bence çok doğru değil. Ihlamur dik büyüyüp geniş taç yapan bir ağaç. Meyve ağaçlarındaki gibi lider dalın kesildiği ve goble şeklinin verildiği bir ıhlamur ağacıyla karşılaşmadım hiç. Bu budama ile ağacınızın büyümesini oldukça yavaşlatmışsınız. Ağaç formunu kolay toparlayamayacaktır. Alçakta dal/çiçek istediğinizi belirtmişsiniz ama dikey büyüyen sürgünü lider olarak alıp büyütmenizi tavsiye ederim. Çiçekleri toplayamasanız bile kokusu yeter.

Her iki ıhlamur da yolun kenarında, aynı hizada gibi. Yani gölgeleri yola düşecektir ve bence güzel duruyorlar. Her ikisini de koruyun derim.

Çam ile küçük ıhlamur ağacınız da birbirine çok yakın maalesef. Gitmesi gereken bir diğer ağaç da bu çam. Resimden anladığım kadarıyla zaten gölgede kalmış ve cılız gelişmiş. Çamı keserseniz karşı bahçedeki defne ile çam arasında kalan, ne olduğunu bilmediğim fidan için de biraz yer açılacaktır. Aslında bu ağaç da küçük olan ıhlamura oldukça yakın ancak idare edecek kadar bir mesafe var aralarında.

bu sene 1 adet Manolya ağacı ekmek istiyorum

Durun sayın Atacama, bahçeniz zaten yeterince kalabalık. Küçük bir koru yaratmak istemiyorsanız bahçenizde yeni bir ağaç için yeriniz yok

ayrıca yapraklar tamamen kuru, cansız ölü gibiydiler ve üstleri adeta yapışkan bir maddeyle kaplıydı. Bu sene nasıl çıkacaklar merak ediyorum.

Yazın hava fazla sıcak gittiğinde ıhlamurun yapraklarında yanmalar görülebilir. Çok tehlikeli bir durum değil bu. Ağacınız havaların serinlemesiyle toparlayacaktır. Yapraklardaki yapışkan madde ise genellikle yaprak bitlerinin varlığını gösterir. Bu böcekler ağacın öz suyunu emerler.

Bu arada cevizin bir kötü yanı daha var ana cevizden yaklaşık 1,5 m öteden bir sürgün verdi geçen sene ve ben ona kıydım. En büyük korkum başka taraflardan da sürgünler vermesi.

Ceviz kök sürgünü vermez. Bahsettiğiniz sürgün büyük ihtimalle kimsenin görmediği ve toprağa gömülmüş cevizlerden çimlenen yeni bir bireydi. Ceviz ağaçlarının çevresinde bu tip fidancıklar bulursunuz ama 2-3 taneyi geçmez genellikle. Ihlamur gibi değildir ceviz, bu konuda endişeniz olmasın.

Bu arada Ihlamur sürgünlerine çamaşır suyu dökerek yok edebilirmiyim. Bu ana ağaca zarar verir mi? Sürgünlerin görünen kısımlarını kesmek sorun değil, o bana zahmet vermiyor zaten fakat ağaç gövdesinin etrafındaki toprak adeta çelik ağlarla örülmüş gibi oldu, toprağı kazmak bile mümkün değil. ve her yöne dal budak sarıyor. Bahsettiğim güllerime, Gardenya'ma ve şayet Manolya ağacı ekersem toprağın altından yürüyen bu sürgünler onlara zarar verir mi?

Sakın! Çamaşır suyu, yani sodyum hipoklorit (NaCIO) çevre ve bitkiler için son derece zararlıdır. Ağaclarınızı hızla kurutur. Ardından o toprakta uzunca bir süre herhangi birşey de yetiştiremezsiniz. Ben tavsiyemi yineleyeyim. Öncelikle ıhlamurun dip sürgünlerini kalınlaşmalarına izin vermeden, mümkün olduğu kadar derinden kesin. Ardından bir çapa yardımıyla kalan kısımları toprağın hemen üstünü aldıracak şekilde kazıyın. Ağaçlarınız büyük, sorun olmayacakır. Gövdenin etrafında sürgünlerin çıktığı dairesel alanı 5-10cm derinlikle çam kabuğu ya da çakıl taşı gibi bir malzemeyle doldurun (malçlayın). Dip sürgünü problemi tamamen bitmese de ciddi oranda azalacaktır.

Buralardaki ormanlarda ıhlamur ağaçları diğer bitkilerle iç içe yaşıyorlar. Dip sürgünlerinin başka bitkilere zarar vereceğini hiç sanmıyorum. Sizin sorununuz bu dip sürgünleri olmayacak. Bahçenize bu kadar çok ağaç ekerseniz ağaçların yeterince güneş alamaması, havasızlık ve havasızlık sorunucu oluşan hastalıklar uğraşmanız gereken problemler olacak.

Güllerinizle ilgili de birkaç şey yazmak isterim. Gül güneşi çok seven bir bitkidir. Yeterince güneş almazlarsa çok çiçek açmazlar. Hatta bir de havadar bir ortamda olmazlarsa ha bire külleme hastalığına yakalanırlar. Ben sizin yerinizde olsam güllerimi ıhlamurların gölgesine ekmezdim. Ceviz ve çam ağaçlarını aldıktan sonra bahçeniz biraz daha açılacağı için, apartmandan zakkuma doğru duvar dibine gülleri ekerdim. Böylece ıhlamurlardan mümkün olduğunca uzakta olurlardı. Tabi bahçenin güneşlenme durumunu siz daha iyi biliyorsunuz. Gülleri en çok güneş görecekleri konuma ekin. Mesela, karayemiş ağacını biraz budayıp küçülttükten sonra, aynı duvarın dibindeki diğer fidanı da yok edin, burada, duvar dibinde kalan küçük toprak alana sırayla gül ekebilirsiniz (bu bölge güneş alıyorsa)

[Atacama]

Çok teşekkür ederim. Gerçekten sizden bir dolu bilgi aldım.

Bahçenin gördüğünüz bu kısmı Kuzey batı. Defne ağacının öte tarafı güney ve deniz. O taraf yazın sabahtan başlayıp akşam günbatımına kadar ful güneş alır. Fakat bu taraf hem bizim apartmanın hem de karşı apartmanın gölgesinde kalır. Ihlamur ağaçları özellikle küçük olan budanmadan önce yazın bahçeyi komple gölgeye bürürlerdi. Öyle ki benim odam aşağıda gördüğünüz pencere ve o ağaçlar budanmadan önce kapkaranlıktır. Tabii şikayetçi değilim çünkü yazın doğal serindir Budamadan sonra öyle aydınlandı ki odam ben bile şaşırdım. Diyeceksiniz ki gülleri ve diğerlerini ön tarafa ekseydiniz, ama ön taraf o kadar dolu ki hatta 2 gül bir de Zakkum'u kökleriyle çıkartıp bu tarafa getireteceğim onları da. Sizin dediğiniz gibi kenarlara ektireceğim onları. Ön tarafta neler var şu an hiç söylemesem daha iyi olacak....

Geçen sene o küçük Ihlamur full yaprak açtı. Budamasını belediyenin "park bahçelerden" gelen elemanları yaptı ve budamayı çok iyi bildiklerini söylediler ben de güvendim. Defne ile Çam'ın arasındaki ağaç nedir ben de bilmiyorum. Size bahsettiğim kimsenin ne olduğunu bilmediği ağaç. Hatta park bahçeciler de bilemedi.

Şimdi minnacık iki sorum daha olacak :
1) "Ben olsam cevizi bir an önce oradan alırdım" diyorsunuz ya, nasıl yapacağım bunu?

2) Bu sürgünlerin temizliği ve malçlamayı hemen mi yapayım yoksa baharda mı? Ne zaman? Ve o yaprakların özsuyunu emen böceklere ne yapabilirim.

Ağaç gövdelerine eskiden beyaz kireç sürerlerdi böceklere karşı diye biliyorum. Öyle mi yapsam? Faydası var mı ve yapılması iyi olur derseniz ne zaman yapmalıyım?

Bu sorularımı da cevaplarsanız bir daha sizi uzun bir süre rahatsız etmem, sanırım.

Yanlız beni kalbimden vurdunuz. Manolyayı çok heves etmiştim. Çok büyük bir ağaç mı olur? Hatta annem de Zeytin ağacı istiyor bir de )

Off keşke çok büyük ve kendime ait bir bahçem olsaydı...