Tohumdan üretme hakkında ayrıntılı bilgiler

[Zeki Yağlı]

Tohumdan üretim - Tohumlar


Tohum ve çimlenme hakkında bazı özet, kısa bilgiler vermek istiyorum.

Çiçeğin (erkek) tozu arılar, böcekler veya rüzgar yardımı ile (dişi) ovaire' e ulaşınca döllenme oluyor ve tohum oluşuyor.

Tabiat bu oluşan tohumun hemen olduğu yerde yeniden çimlenmemesi, kışın yemek üzere saklanabilmesi, kışı atlatıp gelecek mevsim aynı yerde yeniden yetişebilmesi, rüzgar, kuşlar, böceklerle yeni uzak yerlere, şimdilerde internetten sipariş eden dünyanın öbür ucundaki meraklılarına taşınabilmesi için, tohumların içine çimlenme engelleyicileri (inhibitörler) yüklüyor.
Bu bazen kalın bir kabuk (ceviz, fındık, kızılcık,... ) şeklinde de olabiliyor.

Tohumun bu özelliğini kazanabilmesi için dalında güzelce kuruması gerekir. Erken davranılırsa kuru bir yerde kurutmaya devam etmek lazım.
Geç kalınırsa tohumların kapsülünden dökülüp ziyan olması veya kuşlar ve böceklerin yemesi mümkün.

İşte çimlendirme bu "çimlenme engelleyicisinin" etkisini kırmak, yok etmek ve tohumun önünü açma işlemidir.

Bunun genelde uygun miktarlarda nem, ısı ve ışığı sağlayarak yapılması yeterlidir.

Bazı hallerde karanlık ortam, bazı hallerde bir yaz ve kışları simüle eden bir süre soğukta ve bir süre sıcakta tutma (Stratification=Soğuk ve nemli katlama) ve kabuğun mekanik veya kimsal yollarla aşındırılması (Scarification) yöntemleri de kullanılıyor.

Ama bu safhada bunlara takılmayın, ileride bu konulara tekrar değineceğiz.

Bu şekilde toplanan tohumlar ben küçük zarflarda, zarfları da buzdolabının sebzelik bölümünde saklıyorum.
Cinslerine göre bu şekilde kuru ve soğuk bir ortamda (4-5 derece) uzun süre saklanabiliyor.

Bu sene ekeceğim tohumlar üç kaynaktan geldi. Geçen sene bahçemden topladıklarım, Jelitto'dan getirttiklerim, RHS (Royal Horticultural Society) ve NARGS (North American Rock Garden Society) nin üyelerine göndediği tohum dağıtım listelerinden seçtiklerime karşılık gönderilenler.

Ekim öncesi görünümleri şöyle idi.Bürn zarfların üzerlerine içindeki tohumların adlarının yazılmış olduğunza dikkatiniz çekerim:

[Zeki Yağlı]

Tohumdan üretim - Tohumların ekilmesi I

Tohumları ekme vakti geldi.
Burada müsamahanıza sığınarak ekmek ile dikmek arasındaki fark konusunda bir hatırlatma yapma istiyorum.
Türk Dil Kurumunun sözlüğüne göre bizi ilgilendiren anlamları şöyle:

Ekmek = Bir bitkiyi üretmek için toprağa tohum atmak veya gömmek.

Dikmek= Bir cismi dik olarak durdurmak. Yetiştirmek için bir bitkiyi toprağa yerleştirmek.

Özetle
tohum ekilir,
fidan, bitki, ağaç,.., dikilir.

Tohumlarımızı ekmek için önce sterilize edilmiş kabımıza sterilize edilmiş çimlendirme torfunu kenarının 1 cm altına kadar dolduralım, hafifçe bastırarak üzerini düzleyelim:







Tohumlarımızı yavaşça ve dikkatlice torf üzerine eşit olarak yayılacak şekilde ekelim:






Bir iki kaptan fazla ekim yapıyorsanız hangi kaba ne ektiğinizi hatırlamanız mümkün değil. Daha sonra çimlenen tohumdan ne olduğunu bildiğiniz zaman geldiğinde dahi beyninizi bununla yormayın.
Daha tohum zarfı elinizde iken, tohum üzeri örtülmeden etiketleyin : üzerine tohumun adını, ektiğiniz tarihi, vs. yazdığınız bir etiketi çimlnedirme kabının üzerine yapıştırın.

[Zeki Yağlı]

Tohumdan üretim - Tohumların ekilmesi II

Ekilen tohumların üzerini tohumun büyüklüğü kadar kalınlıkta bir torf tabakası ile örtün. Ve hafifçe sıkıştırarak düzleyin.
Toza yakın çok küçük tohumları (cam güzeli, begonya, bazı campanula'lar) hiç örtmeyin yalnız hafifçe torfa bastırın.











Ekim işlemi tamamlanmış kapları nemi kaybolmasın diye şeffaf naylonla örtün. Bu bir cam da olabilir.
Ben eşimin buzdolabına koyarkan kullandığı streç'e dadandım. İyi gerdirilirse kap üzerinde kendisi duruyor.

[Zeki Yağlı]

Tohumdan üretim - Çimlendirem ortamının nemi

Tohumları çimlendirmek için genelde nem, ısı ve ışığın uygun bir karışımını belli bir süre sağlanması lazım.

Nem torfun kendisinden geliyor. Eğer uygun çimlendirme torfu kullanılır ve yukarıda tarif ettiğim şekilde ekilirse torf nemini çimlendirmenin sonuna kadar kaybetmez.

Eğer kazara torf nemini kaybederse, kurursa, tohum çimlenmeye başlamamışsa tekrar ıslatarak çimlendirmeyi deneyebilirsiniz. Ama çimlenme başlamışsa tüm bitkicikler ölür.

Kuruyan torfu tekrar nemlendirmek zor ve uzundur.
Hiçbir zaman üstten sulamayın, çünkü kuruyan torf suyu suyu tutmaz aşağıya akıp gider. Bu arada tohumları ve çimlenmeye başlayan fidelerin köklerini oynatır.
Mecbur kalıp sulayacaksanız çay kaşığı ile veya damlalıkla yapın.

Doğru nemlendirme için, bir kabın içine su koyun ve ektiğiniz kuruyan kabı bu suyun içine koyun. Su yavaş yavaş emilir ve yukarı doğru çıkar.

Sulama çok az ve dikkatli yapılmalıdır. Torf hiçbir zaman ıslak olmamalıdır yalnız nemli olmalıdır.

Aradaki farkı şu şekilde anlatabilirim:

Nemli = avucuna alıp sıkınca su çıkmaz = DOĞRU

Islak = avucuna alıp sıkınca su çıkar = YANLIŞ

Islak ortamda tohum çimlenmez, "boğulur", çürür.

Siz de suyunu da eksik etmedim neden çıkmadı acaba diye hayıflanırsınız.

Tüm çimlendirme süresince çimlendirme ortamı ıslak değil yalnız nemli olmalıdır.


Eğer torfunuz uygun değilse veya doğru tedbir alıp kurmasına engel olmazsanız boş yere tehlikeli bölgelerde cambazlık yapmak zorunda kalırsınız.