Bitkiler için Yapay Işık

[saka]

Orijinal Mesaj Sahibi gallus

bizim evlerimizde içmekan bonsailer için kullanabileceğimiz ve dışarıdan tedariki kolay olabilecek aydınlatma sistemleri nelerdir?

Belli başlı isim yapmış firmaların pek çoğunun bu gibi işlere özgü armatür ve lambaları mevcut. Endüstriyel zirai uygulamalarla, iç-mekan plantasyonları için geliştirilen sistemleri ayrı kulvarlarda değerlendirmek lazım. Her ikisi içinde firmaların çözümleri mevcut.
Örneğin ülkemizde yaygın tüketimi olan Osram’a bakacak olursak:
www.osram.com’ a girerek, katalogdan “floraset” kelimesini arattırın..
Karşınıza sanırım 4 adet armatür getirecek, ister bu armatürleri temin edebilir, isterseniz
sadece içerisindeki lambaları tek başına temin ederek kullanabilirsiniz.
Lambalar HQL (civa buharlıdır), dolayısıyla floresan değildir. “bitki floresanı” adı altında
ürünlerde bulmak mümkün ancak ben pek önermem, Erkan Bey’in de belirttiği gibi 6ay ile 1 yıl arasında her halükarda değiştirilmeleri gerekecektir. (Bu sebeple sizin durumunuzda tek bir bonsaininde aydınlatılmasında spot aydınlatma imkanıda verdiği için floresan yerine HQL daha öne çıkıyor.) Bununla beraner, yine belirtildiği için sıkıştırılmış civa buharlı lambalar, verimsizlikleri sebebi ile giderek metal halid veya seramik metal halidlere doğru yönelmekte.

Öte yandan flüoresan dendiğinde akla bek gelmeyen bir başka çeşiti T5 floresanlarda (ince parmak kalınlığında) durum floresanlara göre avantajşıdır. Her ne kadar bunlarda flüoresan olsa da, geleneksel flüoresanlara göre çok daha verimli ve hizmette daha az kayıpla kalmaları bakımından kullanışlıdır. Çok daha stabil bir kullanım ömrü vardır ve değiştirilme süreleri çok daha uzundur. Neredeyse, ömrü sonuna gelene kadar, ilk baştaki verimleri korunur. Bununla ilgili bir datagram gönderiyorum. T5 flüoresanları daha detaylı araştırmak isteyenler, VHO (Very High Output) veya HO (High Output) kelimeleri ile araştırsınlar. Ben bir kaç yıldır T5'leri akvaryumlarımda tecrübe ederim, kağıt üzerindeki avantajlarını, bitkilerde de gözlemlediğimi not edeyim.

Burada, “Basic” bildiğimiz geleneksel floresanlar. “Lumilux” ise Osram’ın T5 ürün kategorisi. Çizelgeden görüldüğü üzere, floresanların kullanım süreleri ilerledikçe
verimlerinde bir azalma sözkonusu. Bununla birlikte T5 floresanlar, neredeyse ölene kadar ayakta kalıyor.

Civa buharlı lambalara gelince:
Önce civa buharlı lambalarla yaşayan bir mekan fotoğrafı:

Burada, yukarıda belirttiğim Osram’ın “Floraset” armatürlerinde kullanılan civa buharlı lambalar kullanılmış,
www.osram.com.tr ‘den fiyat listesine ulaşarak ( http://www.osram.com.tr/pricelist/pricelist.pdf ) temin etmeye çalışabilirsiniz. Bu lambalardan 80 watt lık olanlar sanırım bonsai ler için kafi bir sarfiyat ve yeterlilik sağlayabilecektir. Bonsailerde spektrumun mavi bölgesinde yüksek çıktı veren lambaların,
gövde gelişiminde çok olumlu etkisi olduğunu bir yerlerde okuduğumu hatırlıyorum ki bunu “Bitki Akvaryumlarında Aydınlatma” adlı yazımda da belirtmiştim. Konuya daha fazla ilgi duyanların, göz atmasını tavsiye ederim.

Bu sebeple ben mümkün olduğunca en yüksek Kelvin değerine sahip lambayı seçmenizi tavsiye ederim ki; bonsainizin gövde gelişimine ışığın niteliğinin, niceliği kadar önemli olduğunu da bu vesile ile vurgulamış olalım..

Orijinal Mesaj Sahibi gallus

yukarıda Mine Hanım beyaz ışık için 200w demiş ama;eğer yanlış anlamadıysam bu bildiğimiz florasan ise bırakın 200 watt'ı 40-50 wattdan bile fazlasını bulmak mümkün değil hatta sorduğum elektrikçiler böyle bir florasan olmayacağını söylediler. bunun dışında birde lux olayı da satılan lambalarda kullanılan bir terim değil. elektrikçiler onu da bilmiyor. lümen diye birşey var internetten biraz araştırdım o da pek lüx ile paralellik gösteren birşey değil gibi.

Yukarıda da anlatmaya çalıştığım sizin de fark etmiş olduğunuz gibi, belli bir watajın üzerine çıkılma ihtiyacı varsa tek bir floresan lamba iş görmez ancak bu durumda da eğer isteniliyorsa
birden fazla lamba aynı anda çalıştırılarak 200Watt’a ulaştırılır. (bunu tavsiye etmem ama bir seçenek olarak mümkün olabileceğini belirtmek için ifade ettim) Cİva buharlı lambalarda, beyaz ışık elde etmek pek mümkün değildir. (teknolojisi gereği) Bununla birlikte tek bir lambada yüksek watajlara ulaşmak mümkündür. Benim size önerdiğim yukarıdaki lamba da 80watt lık güç tüketimine sahiptir ancak bilmelisiniz ki, beyaz ışık verme konusunda handikapları vardır. (Monokromatik alana kalan 3000-4000Kelvinler olasıdır)

Orijinal Mesaj Sahibi gallus

aydınlatma sistemlerinde kaç lümen olduğuna dair bilgiler var ama lux den bahsedilmemeiş.
benim sizden ricam bu bahsedilen terimler kullanılarak hangi özelliklere sahip bir aydınlatma sistemi kullanmam gerektiği. ben şu an için hiç yoktan iyidir diyerek (belki de doğru seçim; bilmiyorum) normal evlerde kullanılan yuvarlak 32 wattlık florasanlardan ufak bir düzenek hazırladım. Ama işe yarayıp yaramadığından emin değilim. daha iyi uygun bir seçenek varsa onu kullanmak isterim. tavsiyelerinizi bekliyorum. teşekkür ederim.

Lüks-Lümen?
Bu Lüks-Lümen konusuna da kısaca açıklık getirmeye çalışayım, çünkü çok karıştırıldığına şahit oluyorum. Lümen, kaynağında ölçülen bir birimdir. Kaynakta ne kadar aydınlatma ürettiğinizi ifade etmeye çalışırsınız. Her lambanın kaynağında ürettiği aydınlatmayı ölçmek mümkün olduğu için, bütün lambaların lümen değerlerini verebilmek mümkün olmaktadır. Bu sayede de lamba karşılaştırmaları yapabiliyoruz. Bunun yanı sıra, bir lambanın ne kadar ışık ürettiğini anlamak, aydınlatma projeleri için pek bir anlam ifade etmez. Zira asıl aydınlatma, “aydınlanma yüzeyi” ndeki başarı ile ortaya çıkar. Bu sebeple aydınlanma yüzeyinde ölçülen değerede lüks ile olarak ölçülür. Lüksmetre, veya ışık ölçer adı verilen bir cihazla ışık kaynağından farklı uzaklıklarda farklı aydınlanmalar okunabilir. Konuyu bir örnek üzerinde toparlamaya çalışacağım. 1000Lümen değere sahip bir lamba, 2 metre uzaklıkta 200 lüks aydınlatma sağlıyor diyelim. Aynı lamba daha kısa bir mesafe olan 1 metrede 250 lüks aydınlatma sağlayabilecektir. Dolayısıyla mesafe ve ortam şartları ile değişken olan lüks değerini lamba specklerine yazabilmek mümkün olamamaktadır. Firmalar bu sebeple, lambaların lüks değerlerini kataloglarına pek koyamazlar. (Bilemezler hangi mesadeki lüks değeri size lazım)

Bu arada belki işinize yarar, lamba karşılaştırırken bakmanız gereken ve bütün lamba speclerinden bakabileceğiniz değerlerden biride watt/lümen değeridir. Bu, harcanan her bir birim enerjinin (watt cinsinden) ne kadarının aydınlatmaya harcadığını anlamakta bir müşir olabilir. Örnek, iki adet 32 watt’lık floresan varsa, bunlardan lümen değeri yüksek olan daha çok aydınlık üretiyor, daha az ısı üretiyor vs. gibi düşünebilirsiniz. Bununla beraber atlanmaması gereken bir nokta, lümen değeri değiştikçe lambanın renk sıcaklığıda (Kelvin) değişmek zorunda kalabilecektir. Bu sebeple, karşılaştırmanızın tam bir anlam ifade edebilmesi için, her iki lambanında aynı Kelvin değerinde olduğuna dikka edin.

Mevcut, simit floresanınıza iş görmüyordur denemez, bunu ancak sizin gözlemleriniz ve düşünceleriniz belirler. Ancak belki de, bir HQL lamba ile değiştirmek daha doğru bir tercih olacaktır.

İç-mekan plantasyonları için bunları söyledikten sonra, Erkan Bey’in de ifade ettiği gibi HQI denen lambalara biraz değinebiliriz. Bu lambaları ülkemizde Metal Halide Lamba diye sorarsanız piyasada araştırırken sorduklarınıza anlamlı gelecektir. 70-150-250-400-1000-2000 watt gibi değerlerde lambalar bulmak mümkün. Bunlar işte yukarıda değindiğim Watt/Lümen değeri en yüksek olan lambalardır. Yani harcadıklarının enerjinin çok daha çoğunu ışık enerjisine dönüştürürler. Bununla beraber ateşleme süreleri vs. diğer lambalardan farklıdır. Bir lamba tam verimine fade ederek, 3-4 dakika da ulaşır. (Stadyum aydınlatmalarında lambalar söndüğünde ancak dakikalar sonra yeniden çalıştığını hatırlayın. Sebebi termik bir konu ve bir devre elemanı ile lambayı korumak için yapılmaktadır)

Hollanda seralarında 400-600-1000-2000Watt gibi lambalardan yüzlercesi bir arada kullanılabiliyor. Bunda hem bu ülkenin rüzgardan elektrik üretip, elektrikten fotosentez sağlayıp, buradan da lale soğanı üreterek toplamda fayda sağlaması var. (atılan taş ürkütülen kurbağaya değiyor) Hemde bu ülkenin coğrafi konumu gereği denk düşen güneşin tayfının yetersizliğini kompanse uğraşı etken oluyor. Teorik ve pratik olarak tek bir lambada wataj arttıkça verimlilik artar. Yani tek bir 2000wattlık lamba, iki adet 1000wattlık lambadan daha fazla aydınlık sağlar. Dolayısıyla endüstriyel zirai plantasyonlarda yüksek wattajlı lambaların tercih edilmesi ayrıca bir verimlilik kıstasından hareketle doğmaktadır. Kapalı alan plantasyonlarında bir destek veya tek aydınlatma olarak sentetik çözümlere başvururken hem spot aydınlatma sağlamak hemde kullanılacak reflektörün başarısı, lamba teknolojisi kadar önemle ele alınmalıdır. Örn. Tek bir bonsai veya iki üç grupluk bir saksı seti!..

Bu sebeple aslında armatür, reflektör başarısı gibi bir dizi etkeni de beraberinde konuşmak gerekir. Duruma göre uygun bir reflektörlerle bitkinin aynı lamba ile %40 daha fazla aydınlatılabileceği de söylenebilir. Keza artık neredeyse çağ dışı kalan, mekanik balast yerine iyi elektronik balast kullanmakta hem elektriği verimli tüketmeyi hem de toplam faydayı arttırmayı sağlayacaktır.

Burada her ne kadar bilen, bilmeyen veya araştıran bir arada olsa da, ilerde birisinin ihtiyacı olursa diye bitkilerin fotosentetik ihtiyaçları ile insan gözünün ihtiyaçlarının bir birine ne kadar ters olduğunu göstere şu eğrileri de koymak sanırım faydalı olacaktır.

Buradan görüldüğü üzere, yeşil alana doğru insan gözü en iyi görmeye başlarken; bitkiler daha ziyade mavi ve kırmızıya doğru fotosentez kabiliyetlerini arttırmakta. Bu sebeple, aslında bir bitkinin iyi aydınlatılmasını gözümüzle beğeniyor olmamız demek; bu aynı zamanda fotosentetik açıdan bitki içinde en iyisi olduğu anlamına gelmez. İşte, mavi ve kırmızı dalga boyları optimize edilmiş özel bitki lambaları bu fotopik curveden esinlenerek geliştirilir. Ancak bunlar özel imalat oldukları için genellikle pahalı kalırlar. Burada birazda ticari pazarlama taktikleri ile süslenen pazarlama stratejileri konuşur. Oysa adı bitki lambası olmayan pek çok lamba da, fotosentetik açıdan gayet tatminkar sonuçlar verebilecektir.

Plantastar gibi MH’ler 400, 600watt gibi yüksek tüketimlere çıktığında toplam verimlilikleri gerçekten artıyor. Ancak dendiği gibi bilhassa ev ortamı gibi kapalı mekanlarda, hem zor hemde çoğu durumda gereksiz kaçabilir. 600Wattlık bir plantastarı çalışırken gördüm, bence armatürüne fanlar vs. muhakkak koymak lazımdır. Hatta ev ortamında kablajı vs. de daha bir önem kazanmaktadır, zira unutulmamalıdır ki, aslında bunlar endüstriyel ürünlerdir.

Saygılarımla,

[gallus]

Kemal Hocam üşenmeden yazmışsınız elleriniz dert görmesin. Erkan Bey' e de ayrıca teşekkür ediyorum. Gerçekten kafamda dolanıp duran bir çok soru cevabını buldu. Daha iyisi varken simit florasanı rafa kaldırmak farz oldu.
Fakat bu sefer de yeni yeni küçük sorucuklar tomurcuklanmaya başladı.
Bahsettiğiniz HQL civa buharlı lambalardan aldım diyelim. benim hazırladığım düzenek standart 4 kişilik bir yemek masasında oluşmakta. Şu an 3-5 saksı mevcut ama sayı artmaya doğru gitmekte. Hal böyleyken. tek bir 80w lamba yeterli gelir mi? yoksa 2 adet 80w yahut 1 adet 125w kombinasyonlarından hangisi daha uygun olacaktır?
Tabii florasanı attığımızda şöyle bir sorunla da karşılaşma olasılığı var mı? Sorun bu lamabaların ne kadar ısı yayıp yaymadığını bilmememden kaynaklanıyor. Daha önce 30 cm kadar yukarıya astığım florasan lambayı bu lamabalarla değiştirdiğimde bitkilerin bundan ne oranda etkileneceği? ne kadar yükseklik yeterlidir. Malumunuz ışıktan yeteri kadar faydalanma ile bitkileri kavurma arasındaki ince oranı tutturmak benim gibi bir amatör tarafından ilk defa da ne kadar doğru yapılabilir?

şimdi gülmece olmasın kurduğum geçici düzenek cam kenarında fakat direk güneş ışığı almayan bir pencere. etraftaki binalar artı havaların artık kapalı olması vs. cam kenarı olması buraya daha sağlam bir sistem yapmamı da engelliyor. maximum fayda sağlamak için buraya hazırlamıştım. bahsedilen lamabalarla hazırlanacak bir sistem için cama kenarı gerekliliği oratadan kalkar mı? aynı odanın duvar tarafında yapay aydınlatmayla yeterli gün ışığı desteği olmadan alacağım verim nasıl olur?
bu sorularımı da cevaplayabilirseniz hemen işe koyulmak isterim. Affınıza sığınarak sabırsızlıkla bekliyorum.Herşey için çok teşekkürler.


gözde canlanması açısından iki fotoğraf. ışık 12 saat süreyle gündüz periyodunda açık bırakılıyor. mekanın asıl sahipleri terasımda beklemekteler. saygılar.Ellerinizden öperler.

[saka]

Rica ederim, yazdıklarımızdan fayda çıkacak olması beni de ziyadesiyle memnun eder. Fotoğrafları göndermeniz harika olmuş, bu sayede buradan bakıldığında da puzzle tamamlanmış oldu. Bu zamanla boyutları büyüyebilecek yemek masası büyüklüğünde ki alan için daha önce önerdiğim
lamba teknolojisini bir kenara bırakalım. Bunun yerine Erkan Bey'in de belirttiği HQI veya HCI (seramik olanlar) Metal Halide lamba daha faydalı olacaktır.

Ben daha önceki mesajlarınızdan, neredeyse abajur kadar yer kaplayan tek bir bonsai için sentetik aydınlatma arayışınız olduğunu hayal etmiştim.. Sanki, masa lambası altında duracak bir bitki gibi kafamda canlanmıştı. Aydınlatma yüzey alanı arttıkça ve yukarıdaki fotoğrafları görünce metal halideler haliyle öne çıkmakta. Bu durumda gelinen noktayı birlikte yeniden değerlendirecek olursak;

Öncelikle, aklınıza gelen aşırı sıcaklıktan ötürü bitkilerin zarar görüp-görmeyeceği konusundaki şüpheci yaklaşımınızda haklı olduğunuzu bilmenizi isterim. Ancak, bu durumun rahatlıkla üstesinden gelebileceğini göreceksiniz. Ben evde çalışma odamda 2 x150 ve 2 x 70 olmak üzere toplamda 440watt Metal Halide bulunduruyorum. Bunlara ilave T5 flüoresanları saymıyorum ve kaldı ki, sizinki kadar iyi havalanabilecek bir yerde değil, tam kapalı durumda çalıştıkları için bazılarına ısıyı armatür dışına nakletmesi için fanda gerekiyor.

Flüoresandan, MH’ye geçmekle aslında bu durum sizin açınızdan bir avantaja da dönüşecek, şöyleki armatürü tavana asabileceksiniz ve ayak altınızdan bu aydınlatma kabloları vs kalkmış olacak. Watajı ile alakalı olarak lambayı bitkilerden belli bir uzaklığa koymak gerekiyor.
Sizin durumunuzda tek bir 150Watt’lık Metal Halide kayda değer bir etki yaratacaktır, ve tahminimce bu yeterli de gelecektir. Masanın yüksekliğinide hesaba katıp, bitkileri yerden 1metre yukarıda kabul etsek, ve lambayı da tavana astığımızı düşünsek sonuçta arada 1 metrelik bir mesafe kalacaktır ki, bu hem sizin bitkileri pişirme endişenizi rahatlıkla bertaraf eder, hemde aslında bence daha da dekoratik olur. Kullanacağınız armatür de ışığın ortama nasıl saçılacağını etkiler, ancak genellikle yaygın bulunabilen armatürler 1 metre uzaktan tabanda 3 metre kare çaplı bir alanı aydınlatır ki bu da sizin için yeterlidir.

Metal Halide lambaların pabuçlarının (duy kısmı) çift olanını almanızı tavsiye ederim.
RX7s soketli diye belirtirseniz, lambacılar veya elektrikçiler anlar. Elbette, armatürü de bu sokete göre seçeceksiniz. Bence çok pahalı bir armatürle başlamayın. 15-20YTL’ye gayet iş görür armatür bulabilirsiniz. Bunlar genellikle dış mekan armatürleridir ve çok kolay temin edilebilir. Önce bundan bir tane alın deneyin.. Eğer dekoratif kaygılar varsa, asıl armatür seçimi tercihinizi öteleyin ve zamana bırakın. Balast olarak, Tridonic marka (sadece balast üretirler) öneririm veya hangi lambayı tercih etmişseniz o lamba üreticisinin balastını tercih edin. E-Balast, lambanın verimini ve ömürünü çok fazla etkiler, aslında lambanın başarısı balast ile bir arada ortaya çıkar (%15’e varan toplam verim kazanımları sözkonusu olabilir).
Bunu da elektriğin çok pahalı olduğu bir ülkede yaşadığımızı düşünürseniz, baştan elektonik balasta fazla para verirsiniz, ancak zamanla bu para size geri döner gibi düşünebilirsiniz. Ben başkaca sebeplerle de, elektronik balastla kullanmanıza büyük salık veririm.

Son sorularınızla alakalı olarak, evet eğer buradaki önerileri dikkate alırsanız; masayı hiç pencere kenarına kaydırmanıza lüzum kalmayabilecektir. Tek başına sentetik aydınlatma yeterli olabilecektir. (burada bilecektir şeklinde ihtiyat payı bırakmamın sebebi aslında bitkilerin bir genel beklentiler olmakla birlikte aslında ışık konusunda birbirinden farklı talep setleride mevcut olabilmesindendir. Farklı pigmentasyon geliştirmeleri, farklı gövde ve boy atımları olması gibi sebepler bazı bitkiler bu ışık altında coştururken bazılarını da pek hazzetmez duruma getirebilir.. Bunu siz yaşayarak göreceksiniz, kim bilir belki ilerde tecrübelerinizi de biz sizlerden dinleyeceğiz)

150Wattlık metal halide’ye geçince (belki 70 bile olur!) fotoporiyodu 8 saate kadar düşürmeyi de düşünebilirsiniz. Ben respirasyonu da çok önemsediğimden (oksijenli solunum) gereksiz yere uzun süre sentetik aydınlatmanın pek bir ehemmiyeti olamayabileceğini de düşünüyorum. Sentetik aydınlatmada genel uygulama aynen sizin ki gibi, tropik taklitle 10-12 saat şeklindedir. Ancak bunlar kural değil; her durumda kendi bitkilerinizin ihtiyaçlarını onlarla birlikte yaşayan siz, yine onlarla yaşayarak, gözlerinin içine bakarak gözlemleyebilirsiniz.

Lamba, armatür, balast vs. seçerken de aklınıza takılanlar olursa, çekinmeden buradan sorun elden geldiğince birlikte çözüm ararız.

saygılarımla,

[gallus]

Hocam çok sağolun. Verdiğiniz bilgiler ışığında çevremdeki elektrikçilerde biraz araştırma yapayım. ulaşabileceğim seçenekler arasında kararsız kalacak olursamyine size danışmaktan mutluluk duyacağım. gelişmeleri de burada haber veririm.

[gallus]

Evet Arkadaşlar Kemal Hocam dan epey bir zamandır daha hızlı olması ve forumda kalabalık etmemesi açısından özel mesaj yoluyla yapay aydınlatma konusunda bilgi almaktayım. bir şeyler yazmak için ise sistemin tamamlanmasını beklemeyi uygun gördüm. ve sistemi tamamladım. eksiğiyle gediğiyle birkaç fotoğraf yollamak istiyorum.

öncelikle hocam bulabildiğim lambanın markası ve kodunu yollayarak işe başlıyım arkasından ne olduğunu tama anlayamadığım bauhaus da bulduğum ama almadığım kengo marka metal halidenin resimlerini yükleyeceğim



Blw marka (ben bunu kullandım)






kengo marka (yanlış anlamadıysam bu lamba 3000kelvin bu da bizim işimize yarmıyor. bizim aradığımız 5200 kelvinlik bir lamba olacak.)

[gallus]

şimdi ise sırasıyla armatür ve sistemin kapalı ve açık hallerini flaş kullanmadan çektiğim(ne kadar sağlıklı biligi verir onu bilmiyorum tabi) resimleri yolluyorum


armatür


sistem kapalı



sistem açık( ışık kaynağı ile bitkiler arası uzaklık 140cm) armatürün yaydığı ısıya göre ışık kaynağı bir 50-60cm daha aşşağıya çekilebilir diye düşünüyorum. Tabi bu konuda hocalarımın yorumlarına göre hareket edeceğim.


bu ise ışık kaynağı altındaki bitkilerin genel görüntüsü

[gallus]

hocam şimdi yorum ve önerilerinizi bekliyorum.lamba konusunda belki değiştirmek gerekir demiştiniz. bu konuya da bir açıklık getirirseniz sevinirim.


bu arada merak eden arkadaşlara söyleyeyim lamba fiyatı 20 ytl armatür fiyatları da 50-120 arasında değişiyor.yani minimum bir 70 ytl yi gözden çıkarmak gerekecek.

teşekkür ederim

[matrakmurat]

ayni lambanin sodyum olanini al metal heladie deil uzerinde sodyum yazani bu ayni trafo ile calisir bu resimdeki lamba cimlenmeden ciceklenmeye kadar icin kullanilir sodyum lambalar sari isik verir ve lumeni yuksektir.ve bide bu lambalar cok tehlikelidir yani catlak veya kirdiginiz zaman bulundugunuz bolgeyi nefes alamdan yani solugunuzu tutarak terk edin yarim veya bir saat icin cunki bu lambalarin icerlerindeki elementler metal gaslardir kaniniza ulasirsa geciciligi OLMAYAN delilik hastaligi birakiyor.

arkadaslar gercekten dikkat edin
once saglik

bide bu isiklar acikken altinda uzun sureli kalmayin bas agrisi yapar veya halk diliyle gunes carpmasi efegi gosterir

[cemiloguz33]

hocam bende fide yetiştirirken sodyum lambası kullanmaktayım(ilk resimdeki)

[yigitinan]

Bitkiler mor ışıkta daha fazla fotosentez yapıyor acaba mor led ışıklandırma yapsak saksının çevresine bitkinin daha hızlı büyümesine yardımcı olur mu bu yöntem 24 saat ışık görse bitki yararlı olur mu büyümede