Lilium candidum (Akzambak, mis zambağı)

[Lilium]

Yaklaşık 3,000'i endemik (Dünya'nın başka hiç bir yerinde doğal olarak yetişmeyen) toplam 9,000'den fazla bitki türü içeren zengin Türkiye Florasında 500'den fazla soğanlı bitki türü bulunur.

Türkiye, sahip olduğu zengin soğanlı bitkileri; kardelen, karçiçeği, lilium, sıklamen, lale, çiğdem türleri ile uluslararası çiçek soğanı ticaretinde çok tanınır.

Türkiye'nin sahip olduğu bitki örtüsü, insanoğlu için yaşamsal önem taşıyan hububat ve yem bitkilerinin ataları, tıbbi bitkiler ve süs bitkileri ile çok zengin bir genetik çeşitlilik içermektedir.

Hem doğa koruma hem de ekonomik açıdan büyük önem taşıyan bitki türlerimizin geleceği, doğal yaşam alanlarımızın tahrip edilmesi ve ticari amaçlarla doğadan aşırı toplama gibi nedenlerle tehdit altındadır.

Türkiye'nin soğanlı bitki türleri de aynı şekilde uzun yıllar ticari amaçlarla doğadan toplanarak yurt dışına gönderilmeleri sonucu zarar görmüştür. Doğadan toplanan ve çoğunlukla süs bitkisi olarak ihraç edilen soğanlı bitkilerimizin ticareti ilk olarak EGE Bölgesi'nde başlamış daha sonraları Toros Dağları zengin soğanlı bitki populasyonları ile bu ticaretin merkezi olmuştur.

Başlangıcı birkaç yüzyıl öncesine dayanan çiçek soğanı ticaretinde 1960'lı yıllardan itibaren büyük bir artış meydana gelmiş ve 1980'li yılların sonlarında yılda ortalama 60 milyon çiçek soğanı ihraç edilir duruma gelmiştir. Başlıca alıcısı Hollanda olan bitkilerimiz, bu ülke üzerinden Dünya'ya pazarlanmaktadır.

Anadolu'nun bu nadir genetik zenginliğinin bilinçsizce yağmalandığına maalesef hala tanık olmaktayız.

Son yıllarda Doğal Hayatı Koruma Derneği (DHKD), Fauna ve Flora Koruma Derneği (FFI-İngiltere) ve Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) katkılarıyla "Türkiye'nin Soğanlı Bitkileri Yerli Üretim Projesi" kapsamında umut verici gelişmelerde olmaktadır.
Bu proje kapsamında Toros Dağları üzerinde Dumlugöze Köyü'nde (Karaman) gönüllü üreticiler ile başlatılan çiçek soğanı üretiminde başarılı sonuçlar alınmıştır. Bu şekilde aşırı toplama sonucu doğal populasyonları zarar gören kardelen gibi çiçek soğanları korunmakta ve çiçek soğanı üreterek kendilerine sürekli bir gelir sağlayan köy halkı ve köyün kalkınmasına önemli bir katkı sağlanmış olmaktadır.

Benzer projelerin artarak, Anadolu'nun eşsiz genetik zenginliğinin, doğal doku bozulmadan Dünya ile paylaşılabilmesi, dağ köylerinin gelir çeşitliliğinin artırılması ve doğal alanların sadece "bilinçli ekoturizm" için ziyaret edilmesini diliyoruz.

Türkiye'den bilimsel amaçlı bile olsa bitki ve hayvan materyali toplama ve yurt dışına çıkarmanın belli izinlere tabi tutulduğunu, kaçakçılara 20 bin YTL ceza verildiğini, yabancılara ise 5 kat daha fazla ceza uygulandığını biliyoruz