[76burak20]

1. İlk fark ediş (antik dönem)

* Sakız Adası’nda (*Chios*), insanlar binlerce yıl önce:

* Bazı **yabani *Pistacia lentiscus*** bireylerinin
diğerlerinden **çok daha fazla ve kaliteli reçine** verdiğini fark etti.
* Bu ağaçlar:

* Daha aromatik
* Daha berrak
* Daha bol sakız akıtıyordu

İşte **ilk “elit genotipler”** böyle seçildi.

2. Tohumla çoğaltma neden işe yaramadı?

* İnsanlar önce **tohum ekti**.
* Ama şunu gördüler:

* Aynı ağacın tohumu → **farklı özellikte yavrular**
* Sakız verimi **düşüyor veya kayboluyordu**

Sebep:

* Pistacia lentiscus* **yüksek heterozigot** bir türdü
* Tohum = genetik karışım yaratıyordu.

3. Kritik keşif: vejetatif çoğaltma

İnsanlar şunu fark etti:

Bu ağacın dalını koparıp toprağa koyunca,
aynı özellikte** yeni ağaç çıkıyordu.

a) Daldırma (en eski yöntem)

* Dal yere eğilir
* Toprağa gömülür
* Köklenince ana ağaçtan ayrılır

En eski ve **en güvenilir** yöntemdi

b)Çelikle çoğaltma yöntemi

* Genç sürgün kesilir
* Nemli toprakta köklendirilirdi

📌 Seçilmiş genotipler **bire bir kopyalandı**

c)c) Aşı (daha sonra)

* Yabani lentiscus anaç
* Üzerine **elit Chios klonu** aşılandı

📌 Bu sayede:

* Dayanıklı kök
* Yüksek sakız verimi birleşti

4. Genotiplerin “isim” alması

Zamanla köylüler şunu yaptı:

* Aynı köyde aynı özellikte ağaçlar
* Aynı genetik yapı
* Aynı sakız kalitesi

Ve bu klonlara **yerel isimler** verildi:

| İsim | Anlam / özellik |
| --------------- | ---------------------- |
| **Maroulitis** | yüksek ve stabil sakız |
| **Mavroskinos** | koyu gövdeli |
| **Votomos** | güçlü gövde |
| **Siderakikos** | sert odunlu |

📌 Bunlar **botanik tür değil**,
**insan seçimiyle korunmuş klonlardı**.

Sakız ağacını insanlar evcilleştirmedi,
en iyisini seçip aynen kopyaladı.