Turp Yetiştiriciliği (Raphanus sativus)

[Selahattin Yılmaz]

TURP

Turplar, çeşitli şekil, renk ve büyüklükteki yumruları yenilen yıllık ve iki yıllık kültür sebzeleridir. Ülkemizde turplar, Fındık turpu (Ay turpu), kestane turpu ve bayır turpu olarak üçe ayrılırlar.

FINDIK TURPU

Fındık turpları, yuvarlak, hafifi basık, uzunca ve topaç şekilli ve kırmızı, beyaz veya yarı yarıya kırmızı-beyaz renkte ve değişik irilikte olan genellikle küçük turplardır.

KESTANE TURPU

Kestane turpları; yuvarlak, hafif veya hafifçe uzun şekilli, kabuk ve et rengi beyaz yazlık çeşitlerdir.

BAYIR TURPU

Bayır turpları ise; yuvarlak, basık veya dip kısmı hafif sivrice olmak üzere değişik şekilli, kabuğu siyah, eti beyaz kışlık çeşitlerdir. Fındık turpları yıllık, kestane ve bayır turpları ise 2 yıllık sebzelerdir.

NE ÇOK SOĞUK NE DE ÇOK SICAK

Turplar ılık ve serin iklim sebzeleridir. Fazla soğuklardan etkilendikleri gibi, fazla sıcaklardan da hoşlanmazlar. Yetişme döneminde sıcaklığın 14-16°C de olması uygundur. Yüksek sıcaklıklarda turplar çabuk koflaşır ve tadında acılık başlar. turp bitkileri genç devrelerinde düşük sıcaklıklardâ kaldıklarında bazen küçük bir yumru meydana getirerek, bitkiler sapa kalkar, hemen çiçeklenmeye başlar.

AĞIR TOPRAKTA ŞEKİL BOZULUR

Turplar genellikle derin, geçirgen, serin ve besin maddelerince zengin topraklardan hoşlanırlar. Genellikle fındık turpları için hafif tınlı- kumlu topraklar, kestane ve bayır turpları için tınlı-killi topraklar tercih edilmelidir. Tamamen kumlu ve ağır karakterli topraklar turp yetiştiriciliği için uygun değildir. Toprak bünyesi ağırlaştıkça, yumruda belirgin şekil bozuklukları, çatallaşmalar yanında tatta kesifleşme ve acılaşma olur. Kumlu topraklarda ise yumrularda koflaşma meydana gelir. Turp yetiştirilen topraklarda pH 6-7,4 civarında olmalıdır.

TOHUMA UYGUN TOPRAK HAZIRLIĞI

Turplar tarlaya direk tohum ekimi ile üretilir. Turp tohumlarının ekimi için tarlanın çok güzel hazırlanması, toprağın ufalanarak düzeltilmesi gerekir. Bunun için tarlaya dekara 2-3 ton yanmış ahır gübresi verilerek 20 cm derinlikte pullukla sürülür ve arkasından diskaro geçirilir. Daha sonra rotavatör ve tırmıkla toprak düzeltilerek ekime hazırlanır.

Tohum ekiminden önce yabancı ot mücadelesi yapılmalıdır.

KADEMELİ GÜBRELEME YAP

- Turp yetiştirilecek tarlalara verilecek gübre miktarı en uygun olarak toprak tahliline göre saptanırsa da genel olarak dekara-50 kg Amonyum sülfat, 35 kg Süper fosfat, 25 kg Potasyum sülfat verilmelidir.

- Fındık turpları gibi yetiştirme dönemi kısa turplarda gübrenin tamamı ekim öncesi toprağın 10-15 cm derinliğine verilmelidir.

- Kestane ve bayır turplarında ise Azotlu gübre 2 seferde verilmelidir. Birincisi, ekim öncesi toprağın 10-15 cm derinliğine, ikinci parti ise yumru oluşmasından sonra verilir.

SIRAYA EKIM YAPALIM

Turplar masuralar üzerine veya düze ekilir. Tohum ekiminde en uygun yöntem sıraya ekimdir.

EKİM MESAFELERİMİZ

- Tarlada fındık turplarında 25 cm,

- Kestane ve bayır turplarında 30-40 cm ara ile açılan çizgilere elle veya mibzerle tohum ekimi yapılır, daha sonra sıra üzerinde bitkiler arasında,

- Fındık turplarında 4-6 cm, kestane ve bayır turplarında ise çeşit iriliğine göre 10-20 cm aralık bırakılır.

DERİN VE SIK EKİM YAPMA

Ekim derinliği ve sıklığının, yumrunun şekli üzerine etkisi vardır. Derin ekim ve sık ekimlerde, yumrular uzamakta ve çeşidin özelliği kaybolmaktadır. Ekimden sonra tohumların üzeri 2 cm kalınlıkta harç tabakası ile kapatılır ve hafifçe bastırılır, süzgeçli kovalarla sulanır.

BÜTÜN YIL TOHUM EKİLEBİLİR

Turplarda tohum ekimi bölgenin iklim koşullarına ve pazara çıkarılma zamanına göre değişmekle birlikte fındık turplarında, Ağustostan Mayısa kadar ve çoğunlukla 15 gün ara ile yazlık kestane turplarında Mart, Mayıs, kışlık bayır turplarında ise, Temmuz-Ağustos ayları içinde yapılmalıdır.

SU KALİTEYİ ARTIRIR

Turplarda sulamanın yumru kalitesi üzerine büyük etkisi vardır. Yetişme mevsimleri dikkate alınarak belirli aralıklarla sulama yapılmalıdır.

ÇAPA VE OT TEMİZLİĞİ

Fındık turplarında yetişme süresi çok kısa olduğundan çapa yapmak gerekmez. Kestane ve bayır turpların da ise, yabani otları ayıklamak ve toprağı kabartmak amacıyla 2-3 defa çapa yapmak çok faydalıdır.

- Turplarda hastalık ve zararlılarla mücadele konusunda Zirai Mücadele teşkilatlarının önerileri dikkate alınmalıdır.

KISA SÜREDE HASAT

Fındık turpları, ekimden 3-4 hafta sonra, kestane ve bayır turpları ise, yaklaşık 3 ay sonra hasat büyüklüğüne gelirler.

HASAT ZAMANI GECİKMESİN

Turplarda hasatın tam zamanında yapılması şarttır. Aksi takdirde içleri koflaşarak, selülozlaşır ve yeme kalitesini kaybeder. Hasata gelmiş yumrular elle çekilerek veya çapalarla topraktan çıkarılırlar. Çıkarılan turpların yaprak ve ince kök kısımları temizlenerek yıkanır, fındık turpları 5-10'u bir arada, kestane ve bayır turpları 3-5 adedi bir arada demetler yapılarak pazara çıkarılırlar.

ATASÖZÜ

Atalarımız demiş ki: -En az yılda bir defada olsun Turp ye!

-Yemezsen de bir defa olsun turp tarlasından geç!

Kaynak

[Koyu yeşil]

Merhaba ben bahçeme turp tohumları ekmiştim 10 gün kadar önce şimdi filizlerin boyları yaklaşık 1 karış oldu. Acemilikten çok sık ekmişim. Seyreltme yapacağım. Ancak ne cins turp olduklarını bilmiyorum. Anlayabilmem için birkaç ipucu var mıdır? Teşekkürler

[Selahattin Yılmaz]

Yukarda bahsedilen özelliklerden henüz anlaşılmıyorsa biraz beklemekte fayda vardır. Siz seyreltin ki kolayca büyüsünler...

[h_dogan]

Evet bu atasözünü bize üniversitede hocamız da söylemişti turp dersini anlatırken. Yapılan araştırmalarda bunun nedeni araştırılmış ve turpun oksijenli su (hidrojen peroksit) bulundurması veya salgılaması nedeniyleymiş.

[Filiz]

Selahattin Bey merhaba, bugün kırmızı turp tohumu aldım ama sizin sınıflandırmanızda bir yere yerleştiremedim . Bu turpun(turbun mu acaba) yapraklarını yemek için yetiştireceğim kök yapmaması ya da bunu geciktirmek için ne yapabilirim? Bahçeye şubat sonlarında ekim yapabilir miyim? Hatırlıyorum annem kışın da turp ekerdi karın altında tohumlar kalırdı ve ilkbaharda delice çıkardı turplar. Benim de bu ayda ekmem sizce yanlış olur mu?

[Selahattin Yılmaz]

Filiz, firma ismini, çeşidini **** ismini yazamaz mısın? Zira belkide yaprakları yenen bir turp çeşididir.

[Filiz]

Aslında almamam gerekirdi ama tutamadım kendimi. Pazara inmiştim baktım tohumcu bir teyze var çuvalın üstünde kırmızı turp yazıyor aldım ambalajı ismi cismi yok. Annemin yetiştirdikleri kırmızı olurdu ordan geldiydi aklıma Ne çıkarsa bahtıma mı olacak şimdi. Ayrıca bizim yediğimiz turp daha sonra köklenirdi hani tüm turpların yaprakları tazeyken yenebilir diye düşünüyorum. Baharatlı ve çok lezzetli tatları oluyor. Hani şu hardal gibi o da çok lezzetli olur.

[Selahattin Yılmaz]

Sadece yapralarını yemek için ektiyseniz:

1-Çok sık ekin
2-Azotlu gübrelerle gübreleyin
3-Hemen ekin


afiyet olsun

[Sonja Varol]

Bu yil bu karisik renkli turp tohumlarindan aldim. Renkleri insani cezbediyor. Salatanin icinde de güzel bir sunum olur diye düsünüyorum.
Ilkbahar ve yaz baslangici, birde sonbaharda ekiliyormus. Gec kalmis sayilmam...

[özlemce73]

Selam Selahattin bey, vermis oldugunuz bilgiler icin cok tesekkürler. Bende burda turp tohumu almistim iyi denk geldi herkese kolay gelsin.