agaclar.net

Geri Dön   agaclar.net > Bitki Dünyası > Tarla Bitkileri
(https)




Reklam


Beğeni Düzeni2Beğeniler
  • 1 Gönderen Yigit77
  • 1 Gönderen Kerem Örenç

Cevapla
 
Bookmark and Share Dış Bağlantılar Konu Araçları Mod Seç
Eski 28-09-2008, 23:07   #1
Yeni Üye
 
Giriş Tarihi: 22-09-2008
Şehir: Isparta
Mesajlar: 19
keten tarımı

Keten (Linum)

Linaceae (Ketengiller) familyasında yer alan Linum L. (Keten) cinsi, daha çok Akdeniz havzası olmak üzere, Amerika’nın güneybatısı ve kuzeyinde, Asya’nın ılıman ve subtropikal bölgelerinde yayılış gösterir ve 200 kadar türü kapsamaktadır.
Diğer isimleri Bezir, Zeyrek’tir.
Linum ekonomik açıdan önemli bir cinstir. Özellikle L. usitatissimum L. türünün yaygın olarak ekimi yapılır ve gövdesinden elde edilen sklerankima lifleri tekstil sanayinde “keten ipliği” yapımında kullanılır. Tohumlarından elde edilen bezir yağı geçmişte sofralık yağ olarak ve günümüzde de boya sanayinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Son yıllarda yapılan araştırmalarla çeşitli keten türlerinden izole edilen podophyllotoxin’in anti bakteriyel, antiviral, antikanserojenik olduğu belirlenmiştir.
Haziran-Ağustos ayları arasında ipek gibi, mavimsi veya sarı renkli çiçekler açan bit bitkidir.
15–60 cm boylanabilir. Tohumu ve lifi için yetiştirilen doğal ve kültür formu bulunur. Yaprakları sapsız, grimsi-yeşil renkli, dik veya yatık gövde üzerinde sıralanmışlardır. Ketenin kimyasal yapısında; %80 selüloz, %3 pektin, %10 su bulunur.
Tohumları %40–45 yağ içerir ve yağ eldekinde kullanılır. "Bezir yağı" olarak bilinen bu yağ boyacılıkta kullanılır. Yağı alınan tohumlar hayvan yemi olarak kullanılır.
Keten her çeşit toprakta yetişebilir. Lif ketenleri nemli havayı, yağ ketenleri ise güneşli havayı sever. Anadolu'da keten yazlık ve güzlük olarak ekilmektedir. Kışlık ketenler Ağustos-Eylül, yazlık ketenler ise Mart ve Nisan aylarında ekilir. Lif ketenlerinin uzun boylu olanları makbuldür ve gübreli toprakta yetişir. Yağ ketenleri, iyice olgunlaştıktan sonra toplandığı halde, lif ketenleri olgunlaşmadan toplanır. Keten tohumları kapsülden dövülerek çıkarılır ve elenerek temizlenir. Gövdeler iyice ezilerek içinden lifleri çıkarılır. Demet haline getirilerek havuzlara daldırılır. Bir müddet bekletildikten sonra çıkarılıp kurutulur. Taraklardan geçirilerek düzeltilir ve yumaklar halinde hazırlanır.
Keten en eski kültür bitkilerindendir.
Mısır'da M.Ö. 4. yüzyılda keten yetiştirildiği, mabetler ve mezarlar üzerine yapılan resimlerden anlaşılmıştır. Keten, 4000–5000 yıldan beri Yakın Doğu ve Akdeniz bölgelerinde lifi ve tohumları için yetiştirilmekte; dünyanın çok yerinde üretilmektedir. Dünya'da keten üretiminde ilk sırayı Rusya ve ikinci sırayı Polonya alır. Memleketimizde bazı keten türleri tabii olarak yetişir. Türkiye'de yetiştiği yerler, Batı ve İç Anadolu ve Karadeniz'de fazla olmak üzere Anadolu'nun çoğu yeridir.


Linum cinsinin Avrupa’da 36 türü, Kıbrıs’a 8 türü, İsrail’de 9 türü, Irak’ta 13 türü, Rusya’da 45 türü, İran’da 15 türü ve Türkiye’de 38 türü bulunmaktadır. Son yıllarda sayısı gittikçe artan floristik çalışmalarla bu türlere L. maritimum L. da eklenerek, tür sayısı 39’a ulaşmıştır. Türkiye’deki Linum taksonlarının endemizm oranı % 44’tür. Balkan Yarımadası ve Anadolu, Linum cinsinin dünyadaki en önemli yayılış alanlarından ve çeşitlilik merkezlerindendir. Endemizm oranının yüksek, alttür ve varyete sayısının fazlalığı bu cinsin gen merkezlerinden birinin Anadolu olabileceğini göstermektedir.
Anayurdu Akdeniz havzasıdır. 100 kadar keten türü olup bu türlerden bazısı ülkemizde yetişmektedir. Bunlardan Yabani ketenin (L. angustifolium) kültüre alınmasıyla elde edilen Keten bitkisi (L. usitatissimum) konumuzla en çok ilgili olan türdür. 30–100 cm. boylanabilen bir yıllık bir tarım bitkisidir. Bitkinin tepesine doğru dallara ayrılan yeşil renkli gövdesi: almaşık dizili, ucu sivri ve uzunca biçimli yalın yaprakları: yaz boyunca açan gök mavisi renginde 5 taçyapraklı, süs çiçeği gibi güzel görünüşlü çiçekleri vardır. Olgunlaşan çiçekleri, bir ucu sivri, yuvarlak biçimli, her biri 2 tohum taşıyan 5 gözlü kahverengi meyvelere dönüşür. Kireçli topraklan ve ılıman iklimi seven keten bitkisi, tohumlarıyla üretilir.

Keten bitkisinin tohumlarında linoeik, linolenik ve oleik asitleri içeren % 30–40 oranında sabit yağ: yapışkan bitki sıvısı, protein ve promarin adı verilen glikozit bulunur. Bitkinin tohumlarından elde edilen ve boyacılık, muşamba yapımı, kimi zaman da besin endüstrilerinde sıkça kullanılan bu yağa bezir ya da beziryağı denilir. Bitkinin tohumları ezilip yağı alındıktan sonra kalan küspesi değerli bir hayvan yemi olur. Ketenin gövdesinden elde edilen lifler de, makbul sayılan keten ipliği yapılmak üzere dokumacılıkta kullanılır.
Keten bitkisi, yağ ve lif elde etmek amacıyla yetiştirilir. Yağlık ketenlerin tohumlarında, % 35–45 oranında yağ bulunur. Linolenik asit oranı düşük keten çeşitlerinin geliştirilmesiyle, keten yağı yemeklik yağ olarak, birçok ülkede kullanılmaya başlanmıştır. Türkiye’ de önemli miktarda bitkisel yağ açığı bulunmaktadır. Yıllık bitkisel yağ ihtiyacımızın yaklaşık 600 bin tonu ithal yoluyla karşılanmaktadır. Ham yağ veya yağlı tohum ithalatımızı azaltmak için; özellikle keten gibi kışlık yetiştirilebilen alternatif yağ bitkilerinin üretim desenindeki yerini alması zorunludur. Üretim deseni içinde ketenin arzu edilen düzeyde yer alabilmesi için bu bitkinin iklim, toprak ve yetiştirme tekniği paketinin uygulanmasına yönelik ihtiyaçlarının belirlenmesi gerekir. Toprak hazırlığı bakımından yağış, çimlenme ve sürme açısından da toprak ve hava sıcaklığı oldukça önemlidir.
İklim koşullarının ketenin verim unsurları üzerinde önemli derecede etkisinin olduğu, sıcaklığın artması ile bitki gelişiminin ve bitkide su kullanımının azaldığı, yetiştirme tekniği paketinin çiçeklenme modeli, kapsül ve tohum olgunlaşmasına doğrudan ve dolaylı etkide bulunduğu, ekim zamanının verimi önemli derecede etkilediği, yağışa bağlı olarak verimin önemli derecede arttığı, yüksek sıcaklık ve gün uzunluğunun kuru madde oranını artırdığı ancak bitki boyunu nispeten azalttığı belirlenmiştir.
Ketenin bitkisel karakterlerini belirlemek amacı ile yapılan araştırmalarda; ketende bitki boyunun birçok gen tarafından kontrol edildiği bitki boyunun kışlık ekimlerde 78–11.29 cm, yazlık ekimlerde 45–90 arasında değiştiği, bitki başına kapsül sayısının 20.0- 35.6 adet, kapsül başına tohum sayısının 4.3-7.0 adet, 1000 tohum ağırlığının 5.4-9.2 g ve bitki başına tohum veriminin 0.9-1.3 g arasında değiştiği, tohum verimi ile bitkide kapsül sayısı ve 1000 tohum ağırlığı, kapsül sayısı, kapsülde tohum sayısı ve tohum ağırlığı arasında olumlu ve önemli ilişki olduğu, biyolojik verim açısından bitkide kapsül sayısı ve bitki başına verimin en yüksek etkiye sahip olduğu verim yönünden bitkide kapsül sayısı ve 1000 tohum ağırlığının seleksiyon kriteri olarak alınması gerektiği belirlenmiştir.
Uygun ekim zamanı ve sıcaklığının tespiti, ekilen tohumların optimal sayıda çimlenerek toprak yüzeyine çıkması ile birim alanda optimum bitki sayısının oluşmasını sağlar. Ayrıca ilk gelişme dönemlerinde bitkiler düşük sıcaklıklara oldukça hassas olduklarında, bitkilerin ilk gelişme dönemlerindeki kritik sıcaklıkların etkisinin planlanması bakımından da ekim sıcaklığı önem taşımaktadır. Keten bitkisinin, sıcaklıkların arttığı ilkbahar aylarında çiçeklenme, tozlanma ve döllenme periyoduna sağlıklı bir biçimde ulaşabilmeleri açısından da ekim zamanı önem taşımaktadır. Ayrıca kültürel işlemler paketinin sağlıklı uygulanabilmesi ve hasat zamanın önceden programlanması bakımından da bitkinin toplam sıcaklık ihtiyacının sağlanması gerekir. Dolayısıyla bütün bu faktörler göz önüne alınarak bu araştırma ketenin verim ve verim unsurlarına ekim zamanının etkilerini belirlemek ve Samsun ekoloji koşullarında keten tarımı için en uygun ekim zamanını belirlemek amacıyla yürütülmüştür.

 
ksantip beğendi.
Yigit77 Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla Başa Dön
Eski 22-10-2008, 22:58   #2
Yeni Üye
 
Giriş Tarihi: 04-12-2007
Şehir: Sivas
Mesajlar: 19
Galeri: 5
Bizim köydede ekiliyordu. Biz zeğrek diye bilirdik. Yumuşak toprağa toprakla karıştırarak ekiliyordu. Elle toplayıp sopalarla döverek tohumu alınıyordu. Tabii bunlar 20 sene önce yapılıyormuş. Şimdi biçerdöver biçiyor patos yapılıyor. Sonra tohumu değirmene gidiyor öğütülüp sofraya geliyor. Öyle sanıyorum ki bir çok kişi hiç tatmamışıtr.

avarbey Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla Başa Dön
Eski 20-02-2009, 11:45   #3
Ağaç Dostu
 
Giriş Tarihi: 26-04-2008
Şehir: istanbul
Mesajlar: 126
aktarlarda bol miktarda satılıyor

muammer74 Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla Başa Dön
Eski 15-02-2018, 22:04   #4
Ağaç Dostu
 
Kerem Örenç's Avatar
 
Giriş Tarihi: 02-02-2017
Şehir: İstanbul-Samsun-Batum
Mesajlar: 360
Keten yetiştiriciliği

KETEN TARIMI



KETENİN İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ :

Keten bitkisinin iklim istekleri lif ve yağ tipi olmasına göre değişmektedir. Lif tipi keten yetiştiriciliği nispi nemi yüksek sahil şeridinde, yağ tipi keten yetiştiriciliği daha sıcak ve kurak bölgelere adapte olmuşlardır. Keten bitkisi toprak isteği bakımından pek seçici olmamasına rağmen yabancı otlardan arınmış, tesviyeli ve toprak nemi mümkün olduğunca yüzeye yakın olan bir tohum yatağı ister. En iyi gelişmesini iyi drenajlı orta-ağır bünyeli topraklarda gösterir. Keten tuzlu topraklara karşı hassastır. Toprak ph’sının 6’nın altına düşmesi ketenin verimini düşürür.



TOPRAK HAZIRLIĞI:

Keten için uygun tohum yatağı makineli ekimde tohumların eşit derinliğe düşmesini sağlayacak şekilde düzgün olmalıdır. Toprak parçacıkları hızlı bir çimlenme ve çıkışı sağlamak amacıyla yeterince ufalanmış olmalıdır. Çıkış ne kadar gecikirse hastalık enfeksiyonları ve kayıplar o kadar fazla olur. Sonbaharda veya kışın sürülen killi, killi ve milli,killi ve tınlı topraklarda meydana gelen donma ve çözülme olayı sürümsüz erken ilkbahar ekimleri için kusursuz bir tohum yatağı oluşturur. Eğer bu topraklar ilkbaharda çok ıslak iken sürülürse çok kaba ve parçalı bir tohum yatağı oluştururlar. Aynı zamanda ilkbahar sürümü 12.5 cm'nin altındaki derinlikteki toprakta sıkışmaya neden olur ve bu da kök gelişmesini sınırlayarak su ve besin maddelerin alımını azaltır. Killi tınlı topraklar ve %2 den daha az organik maddeye sahip fakat iyi drenajlı olan topraklar eğer topraktaki nem miktarı sürüm için yeterli ise geç kış veya ilkbahar sürüm sistemi ile en çok arzu edilen tohum yatağı oluştururlar.



ÇEŞİT SEÇİMİ:

Çeşit seçimi yaparken liflik mi yoksa yağ amaçlımı ekim yapılacağının belirlenmesi gerekir. Çeşidin verimi, bulunduğu çevreye uyum kabiliyeti, Teknik sap uzunluğuna (lif amaçlı ekimlerde), bitkide kapsül sayısı ve kapsüldeki tane sayısı özellikleri dikkate alınarak yapılmalıdır. Bazı çeşitler belirli çevrelere diğerlerinden daha iyi uyum sağlarlar. Bu nedenle bir çeşidi seçerken tek başına verimden çok o çeşidin diğer özellikler bakımından o çevreye ve üretim şekline uyum kabiliyetini dikkate almak daha doğrudur. Tarlada daha önceden kök çürüklüğü hastalığına rastlanmışsa o zaman bu hastalığa dayanıklı veya toleranslı çeşitleri seçmek gerekir. Şu an ülkemizde 1 tane tescil edilmiş keten tohumu bulunmaktadır.



EKİM ZAMANI:

Keten yazlık ve kışlık olarak ekilir. Mutlak kışlık olan keten çeşitlerinin sonbaharda ekilmeleri gerekir. Aksi taktirde sapa kalkıp, tohum bağlayamazlar. Lif ketenlerinden istenilen verimi alabilmek için güzlük olarak ekilmeleri gerekmektedir. Ekim ve Kasım aylarında havaların elverişli gittiği ve toprak tavı yakalandığında hemen ekilmelidir. Zira ketenin kışa tamamen pençeleşmiş ve köklenmiş olarak girmesi gerekmektedir. Yazlık olarak ekimi son donların müsaadesi nispetinde erken yapılmalıdır. Ekim zamanı Nisan ayı ile en geç Mayıs ayının ilk haftasına kadar toprak tavında iken yapılmalıdır.



TOHUM MİKTARI VE EKİM ŞEKLİ:

Keten tarımında dekara atılacak tohum miktarını; ekim sıklığı çeşide, ekim yöntemine, üretim amacına (liflik **** yağlık) ve tohumun çimlenme gücüne bağlıdır. Ekim için toprak mutlaka tavında olmalı ve çimlenen tohumun çıkışına izin verecek şekilde düzgün olmalıdır. Lif ketenleri, her bitkiden sadece bir ana sürgünün gelişmesi ve dallanmanın sapın üst kısımlarından başlaması için, yağ ketenlerine göre daha sık ekilir. Bu nedenle, lif ketenleri 6- 15 cm, yağ ketenleri ise 20-40 cm sıra arası mesafesinde ekilmelidirler. Sıra üzeri ise 2 - 2.5 cm olmalıdır. Lif üretimi amacıyla ekim yapılacaksa dekara 6 – 8 kg arası, yağ üretimi amacıyla ekim yapılacaksa 2,5 – 3 kg arası tohumluk kullanılmalıdır. Ekim derinliği ağır bünyeli topraklarda 1.5 cm, daha hafif topraklarda 2 cm dolaylarında olmaktadır. Keten tohumları, hiçbir zaman 3 cm’den daha derine ekilmemelidir.



GÜBRELEME:

Keten üretiminde, azot maddesi önemli bir besin maddesidir. Ketene uygulanacak olan azotlu gübre miktarı kuru koşullarda 3-4 kg/da; sulu koşullarda 5-10 kg/da arasında değişir. Keten tarımında azot yanında fosfor ve potasyum da önemli besin elementleri arasındadır. Bu amaçla dekara 4 kg Fosfor (P2O5) ve 9 kg Potasyum (K2O) ekimle beraber verilir. Potasyumun ise lif kalitesi üzerine etkisi vardır. Keten bitkisinde en başarılı gübreleme programı topraktaki mevcut besin elementlerinin durumuna bağlı olarak belirlenmelidir. Bu nedenle toprak tahlil sonucuna göre gübreleme en iyisidir.



SULAMA:

Zamanında ve yeterli su verilmesi iyi bir verim için önemli faktörlerdir.

Kışlık ekimlerde sulama yapılmaz. Yazlık ekimlerde ise yağış durumuna göre sulama yapılmaktadır. Su ihtiyacı yönünden kritik dönemler, çiçeklenmeden tohum olgunlaşmasına kadar olan dönemdir. Hasat tarihinden 3 hafta önce sulamaya son verilmelidir.



YABANCI OT KONTROLÜ:

Ketenin yabancı otlar ile olan rekabeti zayıftır. Yabancı otlar arasında küsküt, ketenden parazit olarak beslenmesi yanında, keten saplarındaki lif huzmelerini parçalayarak, verim ve kalitenin düşmesine neden olur. Bu nedenle yabancı otlarla mücadele ön bitkinin hasadını müteakip sürüm işlemleri ile başlar. El çapasıda yabancı ot mücadelesinde ve ketenlerin sağlıklı büyümesinde önemli bir yere sahiptir. Sürüme ek olarak, yabancı ot mücadelesi için ekim öncesi ve çıkış sonrası herbisitlerden yararlanılmaktadır. Ancak herbisit kullanımının keten bitkisine ve çevreye verdiği toksik etkileri yanında çiçeklenme ve olgunlaşmayı geciktirdiği, kısırlığa yol açtığı vb. gibi olumsuz durumlarını da göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Yabancı otlarla mücadelede kültürel ve mekanik yöntemlerden daha fazla yararlanılmalıdır.

Toprak hazırlığı aşamasında dar ve geniş yapraklı yabancı otlar için; Glypohsfat, dar yapraklı yabancı otlar için Paraquaf veya paraquaf + diquat kullanılır.

Ekimin hemen öncesinde geniş ve dar yapraklılara karşı Trifluralin kullanılır.

Çıkış öncesi dar ve geniş yapraklılar için Lenacil + linuron kullanılır.

Çıkış sonrası bitki boyu 5-20 cm oluncaya kadar dar ve geniş yapraklılara karşın Cyanazin, dar yapraklılara karşı IPC (Isopropil-N-Metil Karbonat), Alloksidim; Geniş yapraklılara karşı 2,4-D’li ilaçlardan Bentazon, Bromoxil+MCPA önerilir.



HASAT VE HARMAN:

Ketende hasat zamanı, yetiştiriliş amacına (lif, tohum, tohum-lif), çeşit ve çevre koşullarına göre değişir. Lif amaçlı keten üretiminde hasat, keten saplarının yeşil-sarı renkli olduğu ve kapsüllerin ise yeni oluşmaya başladığı dönemde yapılmalıdır. Tohum amaçlı keten üretiminde hasat kapsüllerin %90’ının kahverengi olduğu dönemde yapılmalıdır. Hasat öncesi tohumlarda nem oranı % 12’nin altında olmalıdır. Hem lif hem de tohum için hasat zamanı kapsüllerin sarardığı ve tohumların olgunlaşmaya başladığı dönemde yapılmalıdır.



VERİM:

Ketenin verimi kışlık ekimlerde dekara tohum verimi 150-220 kg arasında, yazlık ekimlerde ise tohum verimi dekara 100-140 kg arasında değişmektedir.

Mehmet Aygün beğendi.
Kerem Örenç Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla Başa Dön
Cevapla

Konu Araçları
Mod Seç

Gönderme Kuralları
Yeni konu gönderemezsiniz
Konulara yanıt veremezsiniz
Ek dosya yükleyemezsiniz
Kendi gönderilerinizi düzenleyemezsiniz

BB code Açık
Smilies Açık
[IMG] Kodu Açık
HTML Kodu Kapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık


Forum saati Türkiye saatine göredir. GMT +2. Şu an saat: 03:19.
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)


Forum vBulletin Version 3.8.5 Copyright ©2000 - 2019, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO 3.6.0
agaclar.net © 2004 - 2019