maltız

[hosseda]

Merhabalar,

Bu kış bahçeye gittiğimde mangal ile ısınma ve pişirme işlerimi gayet iyi hallettim. Ancak zaman zaman mangal yetersiz kaldı yanına bir mangal daha ekleyeyim derken aklıma maltız geldi. Bir haftadır maltız peşindeyim. Nihayet bugün ustasını bulabildim. 35 yıldır yapmadım ama yaparım ancak tuğlası var mı piyasada onu araştıracağım dedi usta.

Tokat sobasını satın aldığım bey ile telefon görüşmeleri yaptım onda da var maltız ancak biraz ufak ve ince malzemeden yapılma. Ben şöyle kallavi bir maltız hayal etmekteyim.

Bu konuyu açmamın sebebi, hem sizlerinde aklına düşüreyim, hemde belki kenarda kıyıda kalmış bir maltızın fotoğrafını bulmak umududur.
Hoşçakalın.

[hosseda]

Gökte ararken yerde buldum maltızı.

Soba ve malzemelerini satan kıyıda bir dükkanda tek kalmış ve dükkanın önüne koymuş satıcı. Tesadüfen geçtim önünden ve bir anda onu gördüm kıyıda bir yerde. Gayet uygun bir fiat söyledi, hemen aldım. Ancak içine konan döküm ızgarası kaybolmuş, yerine kalın sactan bir ızgara uydurduk, hafta sonu bahçeye götürüp ateşi yakayım sizlere de fotoğraflayacağım.

[cemo]

Şimdi de aklımıza maltız düşürdünüz.
Guzine ile başladık, sonu nereye varacak bakalım.
Foto bekliyorum, dört gözle.

[hosseda]

Buyrunuz sayın cemo...

[cemo]

Oldukca pratik bir alet. İstediğin yere taşı, yerden de tasarruf. Sadece köz haldeyken mi pişirme işlemi yapılıyor acaba.
Teşekkür ederim resim için.
Buralarda araştırayım bakalım.

[hosseda]

Bu ufak bir maltız.

Aslında, maltızın içinin aşağıdaki fotoğrafta olduğu gibi maltız toprağı ile çevrilmesi lazım. O zaman ısıyı daha fazla muhafaza edecek ve yemek pişirmek daha tasarruflu olacak. Ancak ben hazneyi ufaltmamak için toprak düşünmedim. Bu maltızda uzun uzun odunları da yakabildim ama üzerine ısıtmak veya pişirmek için bir şey koyacak olunca, biraz yüksekçe bir sacayağı gerekiyor.

Maltızın alt kısmı yakma işleminde olağanüstü kolaylık sağlamakta. Altta üç adet sürgülü hava gözü var. Gazeteleri koyun oralardan alt bölüme ve ateşleyin 2 dakika da odunlar tutuşuyor. Bu kadar güzel bir aleti geliştirmek var iken, bunu terk edip mangalı neden baş tacı yapmışız anlamak zor.

[ebabil]

Merhaba Kuzine'yi babaannemden çocukluğumdan ,Rize'den biliyorum ve büyük bir mutfağım olursa ilk edineceğim şeyama Maltız 'ı hiç bilmiyordum.Teşekkürler.Ve gerçekten pratikmiş.

[Sarıcan]

Şimdiki maltızlar çok modern şeyler olmuşlar. Nerede 50 sene önce böyle güzel malzemeler. Benim çocukluğumdan hatırladığım maltızlar büyük zeytin yağı tenekelerinden yapılırdı. Epeyce bir el emeği gerektirirdi.

Üst kapağı düzgünce çıkarılır, teneke kutunun bir yüzeyine tabana yakın kül temizliği ve hava alması için pencere açılırdı. Açılan pencerenin bir veya iki cm üzerinden yan yüzeylere karşıdan karşıya delikler delinir ve inşaat demirinden ızgara yapılırdı.

Daha sonrada teneke ısıdan çabuk deforme olmasın diye ızgaranın üst bölümü killi maltız çamuru ile sıvanırdı. Maltız çamurunun espirisi ateşin maltız içinde kalmasından ziyade, maltız duvarlarının ateşten etkilenerek üstüne konulan ağırlıktan dolayı çökmemesi için yapılırdı.

Ayrıca o yoksullukta, öpülesi elleri ile o dönemin yoksul kadınları bu maltızda yakacakları tezekleri kendi elleri ile hazırlardı.

Parası olup kok kömürü alabilenlerde kömürlüğe taşınan kömürlerden en son arta kalan küçük parçaları ve maltızda yakmak için ayırırlardı ve her türlü yemek pişirme ve çamaşır yıkarken gerekli sıcak suyu bu maltızlarda hazırlanırdı.