View Single Post
Eski 22-08-2007, 09:53   #21
Kagan
Ağaç Dostu
 
Kagan's Avatar
 
Giriş Tarihi: 07-04-2005
Şehir: Tekirdağ
Mesajlar: 333
Yaşam Kurtaran Solunum Tekniği

Bitkiler ışılbireşim (fotosentez) yöntemiyle kendi besinlerini kendileri üreten canlılardır. Bitkilerin yaprakları ve gövdeleri üzerinde gaz alışverişini sağlayan "gözenek" (stoma) adından küçük delikler vardır. Olağan koşullarda gündüz bu gözenekler aracılığıyla havadan CO2 alınır. Topraktan alınan su, havadan alınan CO2 ve güneş ışığı, ışılbireşim tepkimeleriyle nişasta ve öteki yüksek enerjili karbonhidratlara dönüştürülür. Bu tepkime sonucunda ortaya çıkan oksijen ise havaya bırakılır. Bitki daha sonra besine gerek duyduğunda bu karbonhidratlarda depoladığı enerjiyi kullanır. Bu arada gözeneklerin açılmasıyla yaprak içindeki su, buharlaşarak havaya geçer. Yitirilen suyun oluşturduğu basınç farkının da yardımıyla bitki, köklerinden yeniden su alır. Bu işlem denklem ile şöyle gösterilebilir:

nCO2 + 2nH2O + Işık enerjisi ---> (CH2O)n + nO2 + nH2O

Ancak Kaktüs, Lithops vb etli ve kurakçıl bitkilerin yaşadıkları ortamlar çok sıcak ve kuru olduğundan, öteki bitkilerin yaptığı gibi (yukarıda anlatılan türde) bir ışılbireşim, onların ölümüne neden olur. Çünkü her CO2 aldıklarında içlerindeki suyu vermek zorunda kalacaklar, çevrede yeterli su kaynağı olmadığından da kuruyacaklardır.

Fakat kaktüs ve sukkulentler, değişik bir solunum tekniği geliştirmişlerdir: Crassulean Acid Metabolism (C.A.M.)... Etli Bitkiler'in (sukkulentler) çoğunda görülen bu biyokimyasal sistemde CO2, öteki bitkilerin aksine, geceleyin havadan alınır ve gözenekler açıkken tutularak depo edilir. Gündüz ise, terlemeyi azaltmak ve su yitirilmesini engellemek için gözenekler kapanır, fakat depo edilmiş CO2 aracılığıyla ışılbireşim sürer.

Hücrelerdeki Fosfoenol Pruvate Karboksilaz (PEPC) enzimi, gece alınan karbondioksitin, malik asit biçiminde depolanmasında görevlidir. Gündüz ışıklarının görülmesiyle, gözenekler kapanır. Böylece sıcaklığa bağlı su kaybı engellenir, normal ışılbireşim tepkimeleri başlar. Karbondioksit kaynağı olarak geceleyin depolanan CO2 kullanılır. Bu yöntemde, gözenekler gündüz saatlerinde öteki bitkilerde olduğu gibi açık değil, kapalı tutulur. Gözeneklerin gündüz kapalı olması, su kaybını en aza indirir.

Bu C.A.M. solunumu denklemle gösterirsek:

Gece : CO2 + H2O ---> Malic asit ... [gözenekler açık]
Gündüz: Malic asit parçalanır ---> CO2 + H2O + Günışığı ---> Şekerler (CHO) + O2 ... [gözenekler kapalı]

Ancak, bu yolla yapılan ışılbireşim, normalden daha az enerji sağlar. Dolayısıyla bitkinin büyüme hızı düşük olur. Kimi türler ise bol su bulunan zamanlarda normal ışılbireşim yapar, sonra C.A.M. kullanır.

Kaktüs, Agave, Lithops, Crassula vb kurakçıl bitkilerde görülen bu solunum yöntemi onların kurak bölgelerde yaşayabilmelerini sağlamaktadır...


İnternetteki çeşitli kaynaklardan derlenmiştir...

Kagan Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla Başa Dön