View Single Post
Eski 11-08-2007, 19:01   #2
Selahattin Yılmaz
Ağaç Dostu
 
Selahattin Yılmaz's Avatar
 
Giriş Tarihi: 16-05-2006
Şehir: Bursa
Mesajlar: 5,284
Tohum toplama ve saklama hakkında

Sebzelerden Tohum Alınması

Standart tohum, hepimizin bildiği, tohumunu kendimiz alabildiğimiz tohumlardır. Aslında bitki ıslahında bir ıslah aşamasıdır standart tohum. Saf hat ve ortalama bir verim alınabilir tohumluğu ifade eder. Eğer standart tohumu ticari olarak üretecekseniz “308 Sayılı Tohumlukların Tescil, Kontrol ve Sertifikasyonu” kanunu dahilinde gerekli mevzuat ve yönetmelikleri iyi takip etmelisiniz tabi hibrit tohum içinde aynı kanun geçerlidir..

Hibrit tohum ise hepimizin bildiği lise yıllarında ders kitaplarında öğrendiğimiz Mendel Kanunlarında bahsi geçen bezelyelerin melezlenmesi yöntemlerinde olduğu gibi bu yöntemin tüm sebzelerde sebzenin kendi özelliklerine uygun olarak yapılması işlemidir. Kısaca açıklamak gerekirse iki ayrı özellik gösteren sebze çeşidinin birisini anne diğerini baba çeşit olarak kullanıp, yani birisinin dişi çiçekleri, diğerinin erkek polen tozları kullanılarak elle bu iş için özel yapılmış aletlerle tozlaştırma yapılarak elde edilen tohumda melez azmanlığı dediğimiz ilk dölde yüksek verim alınması esasına dayanır. Bu tohuma halk dilinde İsrail tohumu da denilmekle birlikte, esas İsrail tohumluğu artık genetik olarak değiştirilmiş GDO çeşitlerine denmektedir. İsrail tohumu denmesinin bir nedeni de dünyada en çok hibrit üretiminin ve araştırmasının İsrail’de yapılması veya yahudi yatırımcıların hibrit tohumluğunun ticaretini yapmalarıdır. İşin daha aslı ticari bir yaklaşımdır. Zira kim genetik (DNA düzeyinde) ıslah laboratuvarını kurarsa bildiğimiz manada İsrail tohumunu üreten odur. Yani bu sadece bir isimlendirmedir. Üretilen hibritler İsrail’de Amerika’da üretildiği kadar yerli olarak mükemmel şekilde ülkemizde de yerli tohum firmaları tarafından üretilmektedir. Bu konuda ileriki yıllarda yerli tohum firmalarının bu işi iyice öğrenip uluslar arası düzeye geldiklerine şahit olacağımızı görüyor ve inanıyorum. Yine bu manada okuyucularımızı tohum tercihi yaparken yerli firmaları seçmelerini tavsiye ediyorum. Tek sorun bitkiyi DNA düzeyinde değiştirerek tohumculuğun yönünü değiştiren GDO teknolojisindedir, bu tür tohumlarda zaten yasal değildir alımı satımı ve pazarlanması yasaktır.

Sebzelerden tohum eldesinde bir esas da sebzemizin farklı bir çeşidinden rüzgarla veya böcekler yoluyla toz gelip doğal melezleme olma ihtimaline karşı iki çeşit arasındaki uzaklıktır, biz buna izolasyon mesafesi diyoruz. Bu mesafe sebzeye göre değişmekle birlikte 0-500 metredir. İşte tatlı biber tohumu aldığınızda arada acı biberlerinde çıkmasının nedeni budur yani yabancı döllenme yoluyla gerçekleşen tozlaşmayla meydana gelen tohumlar. Bütün bunlar da tohum üreticileri için gerekli yönetmelik ve mevzuatta bulunmaktadır.


Domatesten Tohum Alınması

Domateste izolasyon mesafesi 0 m dir. Kendine döllendiğinden mesafeye gerek yoktur. Domates bahçemizde gezip beğendiğimiz domateslerden hastalıksız bitkileri tespit ediyoruz. Şekilsiz, hastalıklı, çeşidin beğenilen görüntüsünü vermeyen meyveler koparılıp atılır. Genelde ilk meyvelerin tohumluğa ayrılması gibi bir kanı vardır. Bunun nedeni ilk meyvelerin tohumlarından elde edilecek ileriki yıllardaki bitkilerin erkencilik özelliğinin olmasıdır. Tohum ekstra aradığımız bir özellik yoksa çeşit özelliğini gösteren her meyve tohum almaya müsaittir. Bu şekilde şekilsiz ve hastalıklı meyveler dışında tohumluğa beğendiğimiz domatesleri bir işaretle belirliyoruz ve bu domatesleri hasat etmeyip iyice olgunlaşmasını bekliyoruz. Zamanla iyice kızaran domates de tohumlar iyice olgunlaşır. Koparılan meyve yarı gölge, kuru, rüzgar tutmayan bir yerde sap tarafları aşağı gelecek şekilde bir hafta kadar bekletilir. Daha sonra ortalarından kesilerek başparmağın yardımıyla veya bir kaşıkla tohumlar et kısmından ayrılırlar. İnce bir elek üzerinde temiz su ile yıkanarak havalı, gölge bir yere serilen bez üzerinde kurutulur, ovalanarak torbalara konur, etiketlenir. Etiket üzerine tohumun çeşidi, alındığı tarih, tohum miktarı gibi bilgiler yazılır.

Burada bir konuya izah getirmek gerektiğini düşünüyorum, domates de salçaya işlendiğinde elde edilen posadan alınan tohumlar daha kolay ve pratik tohum elde etme yöntemi gibi görülse de seçme tohum olmadığından bu tohumlardan iyi fide ve bu fidelerden de istenilen kalitede mahsul almak mümkün olmayabilir.


Biberden Tohum Alınması

Biberlerde izolasyon mesafesi 250 m dir. Bahçede dolanarak iyi gelişmiş bitkiler tespit edilir. Bu bitkilerin uç ve en dip tarafındaki daha önce oluşmuş biberler koparılır. Ortada ortadan biraz aşağıdaki biberlerden en düzgün büyümüş olanlar bırakılarak diğerleri de koparılır. Bu şekilde tohumluğa ayrılan biberle bitki üzerinde kalır ve iyice kızarana kadar büyütülürler. İyice kızaran biberler bitkisinden koparılarak havadar bir yerde istenildiği kadar bekletilir. Bu esnada tohumlar daha iyi olgunlaşırlar. Daha sonra sap kısmından çekerek veya kuru olduğundan bıçakla ortadan yararak tohumlar bir yerde biriktirilir ve çıkan bu tohumlarda iyice kuruyana kadar bir bez üzerinde kurutulur, iyice kuruyan tohumlar torbalanır ve etiketlenir.


Patlıcandan Tohum Alınması

Patlıcan bahçemizde dolaşarak hastalıksız bitkilerden meyveleri düzgün, şekilli ve istediğimiz özellikte olanlardan seçilir. Bitki üzerinde beğenilen patlıcanlar dışındakiler koparılır ki bitki diğerleri için besin harcamasın. Zamanla bitki yeni çiçek açarsa o çiçeklerde koparılır. Bu şekilde bitki üzerindeki patlıcanlar iyice büyürler, eğer yere değme durumları olursa altına kiremit veya taş gibi bir nesne konularak kuru bir zemine oturtulur. Yaz sonuna doğru patlıcanlar iyice tohumluk özellikleri kazandıklarından koparılır, yarı gölge bir yerde birkaç hafta kadar bekletilerek meyve içindeki tohumların iyice olgunlaşmaları sağlanır. Daha sonra meyveler uzunlamasına yarılarak bir kova içerisindeki suya konulup ovulup dağılması sağlanarak dibe çöken çekirdekler ayrılır. Aynı suda yıkanıp süzülerek gölge bir yerde bez üstüne serilirler. Bir diğer ayırma yöntemi ise patlıcanın sap kısmının birkaç cm altından kesilmesi ve kabuğunun soyularak bildiğimiz kıyma makinesinden geçirilerek (korkmayın tohumlar kesilmez ve kırılmaz) çıkan posanın yine kovadaki suya konulması ve birkaç saat bekletildikten sonra dibe çöken tohumların ayrı bir yerde kurutulması yöntemidir. Bu şekilde bez üstünde yarı gölge veya yarı gölge bir yerde kuruyan tohumlar torbalara konarak etiketlenir.


Kabaktan Tohum Alınması

Bahçedeki kabaklar dolanılarak en uygun ve istenilen özellikte kabakları olan bitkiler tespit edilir ve kazıklar dikilerek işaretlenir. Meyveler hasat edilmez ve kısa sürede irileşir. Sonradan oluşan kabaklar hemen hasat edilir ki besin tüketimi fazla olmasın. Böylece yaz sonuna kadar iyice irileşen kabak saman sarısı rengini alır. Bitki ömrünü tamamlayıp yapraklar kurumaya yüz tutunca bu kabaklar toplanır. Ambar gibi bir yerde istiflenirler kabak içinde tohumlara bir şey olmaz. Bahçe zamanlarının az olduğu zamanlarda bu kabaklar yarılarak içlerindeki tohumlar çıkarılır. Tohumlar çıkarılırken iyi tohumcular kabağın uç kısımlarına denk gelen tohumlar ile orta kısımdaki tohumları ayırırlar, orta kısımdaki tohumların tohumluk özellikleri daha iyidir. Tohumlar ayrıldıktan sonra tohumların üzerindeki kayganlık giderilinceye kadar suyla yıkanır. Elde edilen tohumlar gölge veya yarı gölge bir yerde kurutularak torbalara konularak etiketlenir ve kuru ve havadar saklama yerlerine konur.


Hıyardan ohum Alınması

Bahçedeki bitkiler gezilerek hastalıksız, iyi bitkiler ve bu bitki üzerindeki hıyarlar tespit edilir. Tohuma ayrılmış hıyarla bitkinin uç kısımlarından ziyade kök kısmına yakın olanlar tercih edilir. Bunun nedeni bu tohumluklardan daha erken meyve alınabilmesidir. Bu şeilde tohum alınacak bitkiler üzerinde seçilenler dışındaki hıyarlar koparılıp atılır. Bitkinin son zamanlarına doğru yapraklar da kuruyunca tohumluk hıyarlar koparılır. Havadar gölge bir yerde birkaç hafta bekletilirler. İşlerin azaldığı zamanlarda hıyarlar bıçakla yarılarak içlerindeki tohumlar alınıp yıkanarak gölge yerde iyice kurtulur ve torbalanıp etiketlenir.


Bamyadan Tohum Alınması

İyi gelişen bamya bitkilerinin orta ve ortadan aşağıda oluşmuş normal görünüşlü meyveleri koparılmaz. Bunlar kısa zamanda büyüyüp kartlaşarak tohumluk bırakıldıklarını gösterir duruma girerler. Zamanla sararıp kururlar, çatlayıp tohumları dökecek dereceye gelmeden koparılıp havadar ve kuru bir yerde muhafaza edilirler. Uygun bir zamanda dövülerek veya elle kabukları ayrılarak tohumları çıkarılır. Ayrılan tohumlar paketlenir ve etiketlenir.


Fasulyeden Tohum Alınması

Bahçede dolanarak kuvvetli gelişen sağlıklı bitkilerin yoğun olduğu bölgeden bitkiler işaretlenerek bu bölgenin fasulyesi koparılmaz öyle bırakılır. Tohumluklar iyice sararıp kuruyunca bitkiler kökleriyle sökülerek güneşte 3-4 gün bekletilir. Sonra sopa ile dövülüp rüzgarda savrularak tohumluk daneler kavuzlarından ayrılır. 3-4 gün kadar yarı gölgede havadar bir yerde serilerek kurutulurlar. İyice kuruyunca torbalanarak paketlenirler.

Selahattin Yılmaz Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla Başa Dön